مقایسه نظریۀ مهجوریت دلالت التزام منطقدانان با مسئلۀ حجیت منطوق و مفهوم اصولیان
نویسندگان
1 استاد گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تهران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تهران
doi
10.22059/jitp.2014.52874چکیده
مسئلۀ سازگاری یا ناسازگاری دیدگاه منطقدانان مسلمان در خصوص مهجوریت دلالت التزام و قاعدۀ اصولی حجیت منطوق و مفهوم در صورت دخول دلالت التزام در منطوق یا مفهوم، رهآورد دو دانش منطق و اصول را به چالش میکشاند. در این مقاله، با مقایسۀ رهآورد این دو علم، و بر پایۀ جداسازی دو مسئلۀ حجیت صغروی و حجیت کبروی میتوان اثبات کرد که (1) حجیت صغروی منطوق و مفهوم موافق التزامی و حجیت صغروی مفهوم مخالف، بر اساس قول به حجیت آن، با مهجوریت دلالت التزام ناسازگار نیست، زیرا دیدگاه منطقیان در اصل دلالت لفظ بر معنای التزامی و دیدگاه اصولیان در حجیت منطوق و مفهوم موافق سازگارند؛ (2) حجیت کبروی منطوق و مفهوم موافق التزامی، به معنای احتجاج بر مدلول التزامی قضیه، با مهجوریت دلالت التزامی ناسازگار است؛ (3) حجیت کبروی مفهوم مخالف، به سبب عقلی بودنِ دلالت، و حجیت کبروی مفهوم موافق به سبب وجود قرینه بر تعیین لوازم، از قاعدۀ مهجوریت دلالت التزام بیرون است.
