شناسایی ژنوتیپهای متحمل به تنش خشکی در کلکسیون کنجد (Sesamum indicum L.) بانک ژن گیاهی ملی ایران
نویسندگان
1 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی (UMA)
2 دانشیار پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران (ABRII)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)
3 مربی پژوهش مؤسسه تحقیقات خاک و آب ایران
4 دانشجوی دکتری اکولوژی گیاهان زراعی دانشگاه محقق اردبیلی (UMA) و مربی پژوهشی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر (SPII)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)
5 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی (UMA)
doi
10.22059/ijfcs.2017.214318.654179چکیده
در این مطالعه واکنش به تنش خشکی هشت ژنوتیپ منتخب از کلکسیون کنجد بانک ژن گیاهی ملی ایران همراه با ارقام اولتان و داراب1، در شرایط معمول و تنش خشکی به صورت قطع آبیاری در آستانه گلدهی، در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس نتایج، ژنوتیپ KC50662 و رقم اولتان از نظر عملکرد و اجزای آن در شرایط عادی و تنش در گروه برتر قرار گرفتند. طیف وسیعی از واکنشهای حساس تا متحمل بر اساس شاخصهای تحمل و حساسیت و تجزیه به مؤلفههای اصلی، نشان از تنوع کافی در کلکسیون کنجد جهت انتخاب در دو شرایط رطوبتی بود. ژنوتیپهای KC50658 و KC50321 به ترتیب متحملترین و حساسترین و ژنوتیپ KC50662 و رقم اولتان، دارای پتانسیل عملکرد بالاتر در شرایط عادی و عملکرد بیشتر در شرایط تنش بودند. دو نمونه اخیر، با توجه به گروهبندی فرناندز در توصیف رفتار نمونهها، با داشتن شاخص تحمل به تنش (STI) بیشتر، عملکرد بالاتر در هر دو شرایط داشتند. تجزیه به مؤلفههای اصلی، ضمن شناسایی صفات توجیهکننده تغییرات، نمونه ژنتیکی KC50662 و رقم اولتان را مناسب برای اصلاح در شرایط متغیر رطوبتی نشان داد. نتایج رگرسیون برای شاخص STI نشان داد، ژنوتیپهای با STI بالاتر، دارای وزن بیشتر دانه در کپسول، تعداد کپسول بیشتر در بوته، و برگ پائینی با دمبرگ بلندتر در شرایط معمول بودند.
