بررسی تأثیرات بند زیرزمینی یان چشمه استان چهارمحال و بختیاری بر کمیت و کیفیت منابع آب زیرسطحی
نویسندگان
1 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شهرکرد، ایران
2 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شهرکرد، ایران
3 پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور.سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،تهران، ایران.
4 بخش تحقیقات آبخیزداری-مرکز تحقیقات وآموزش کشاورزی ومنابع طبیعی استان چهارمحال وبختیاری-سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاوورزی
5 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شهرکرد، ایران
6 پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
doi
10.22034/IWRJ.2025.15274.2695چکیده
بندهای زیرزمینی سازههایی هستند که با مهار جریانهای زیرسطحی، موجب ذخیره آب در لایههای آبرفتی میشوند. بند زیرزمینی یانچشمه بهعنوان نخستین بند زیرزمینی در استان چهارمحال و بختیاری در سال ۱۳۹۴ در خروجی حوضه آبخیز یانچشمه از توابع شهرستان بن احداث گردید. این پژوهش با هدف ارزیابی اثرات کمی و کیفی ناشی از عملکرد بند در چهار سال، از زمستان ۱۳۹۹ تا بهار ۱۴۰۳ انجام شد. برای این منظور، تغییرات تراز آب زیرزمینی در دو چاه مشاهدهای پایش گردید. در مجموع ۴۷ نمونه آب برداشت و در آزمایشگاه از نظر پارامترهای فیزیکی و شیمیایی تحلیل شد و دادهها با استفاده از روشهای آماری در نرمافزار SPSS پردازش گردید. نتایج نشان داد که بند در محل مناسبی از نظر زمینشناسی و هیدروژئولوژیکی احداثشده و توانایی ذخیرهسازی حدود ۱۴۰۰۰۰ مترمکعب آب در لایههای درشتدانه آبرفتی را داراست. همچنین کیفیت آب ذخیرهشده در مخزن کاهش نیافته و در مورد برخی عناصر مانند نیترات بهبود نشان دادند. آب موجود در مخزن از نظر شرب در محدوده خوب تا قابلقبول و برای کشاورزی در محدوده متوسط قرار دارد و ترکیب شیمیایی آن تیپ بیکربناته-کلسیمی با سختی متوسط است. درنتیجه، بند زیرزمینی یانچشمه بهعنوان یک سازه طبیعتمحور در مدیریت منابع آب منطقه عملکردی مثبت و قابلقبول داشته است.
