امکان انتزاع مفاهیم کثیر از حیثیّت واحد در مسئلۀ توحید صفات از دیدگاه صدرالمتألهین
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تهران
2 عضو هیئت علمی و استادیار گروه فلسفه و کلام دانشکده الهیات دانشگاه تهران
doi
10.22059/jitp.2014.51023چکیده
عینیت و توحید صفات الهی در کلمات صدرالمتألهین، برپایۀ انتزاع مفاهیم متعدد از حیثیّت واحد بنا نهاده شده است. این انگاره با مسئلۀ اتحاد مفهوم با مصداق و همچنین حیثیِت حکایتگری آن به راحتی سازگار نمیافتد. در این نوشتار، توحید صفات و ذات، اصلی مفروض در برابر پرسش از امکان انتزاع مفاهیم متعدد از حیثیّت واحد قرار داده شده و معیار صدرالمتألهین شیرازی در پاسخِ بدان تبیین میگردد. از این روی، در این جستار ابتدا دیدگاه او دربارۀ ارجاع صفات الهی به معنا و حیثیت واحد بیان گردیده و سپس به تشریح مناقشۀ انتزاع کثیر از واحد و تناقضی که صدرا نیز بدان ملتفت است، پرداخته میشود. در ادامه با مداقّه در حیثیات اطلاقی و تعلیلی و تقییدی و انواع آنها از منظر حکیم ملاصدرا، امکان انتزاع مفاهیم کثیر از واحد بما هو واحد در بحث صفات باری تعالی، به شیوهای تحلیلیـتوصیفی اثبات گردیده و کثرتِ صفات در خارج، به کثرتی مجازی با حیثیتی واحد در خارج، ارجاع داده شده است.
