بررسی آزمایشگاهی تاثیر تغییرات هندسی بر عملکرد هیدرولیکی مدل دریچه یکتیغهای نیرپیک تیپ X1 و مقایسه روش استخراج داده
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی، سازههای آبی، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
2 استاد، گروه مهندسی آب،دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
3 دانشیار، گروه مهندسی آب، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
doi
10.22034/iwrj.2025.15381.2709چکیده
از مهمترین سازههای آبگیر مدول میتوان به تیپهای مختلف دریچههای نیرپیک اشاره نمود که در حال حاضر از این سازه در شبکههای آبیاری و زهکشی به صورت گسترده استفاده میشود. این سازههای آبگیر به گونهای طراحی میشوند تا بتوانند در شرایط غیرماندگار جریان، وظیفه تحویل آب را طوری انجام بدهند که در نهایت هر کانال فرعی مقدار آب مشخص تحویل بگیرد. به منظور بررسی دقیق عملکرد این نوع سازه نسبت به دریچه استاندارد با هدف شناخت دقیق و تلاش در جهت بهبود کارکرد، دو مدل آزمایشگاهی دریچه نیرپیک یک تیغهای از نوع X1 در اندازه واقعی مورد آزمایش قرار گرفت. مدل آزمایشگاهی شماره 1 با ارتفاع بازشدگی 90 میلیمتر از نقطه تلاقی دو شیب بالادست و پایین دست سرریز ساخته شد و در ادامه مدل آزمایشگاهی شماره 2 با ارتفاع بازشدگی 90 میلیمتر از خط مماس لبه بالایی سرریز تهیه و مورد آزمایش قرار گرفت که موقعیت تیغه مدل دوم نسبت به مدل اول به میزان 4 میلیمتر پایینتر قرار داشت. در واقع میزان بازشدگی کل دریچه در مدل اول ۹۴ میلیمتر بوده ولی در مدل دوم میزان بازشدگی کل دریچه همان ۹۰ میلیمتر میباشد. در ادامه نتایج و دادههای آزمایشگاهی بر روی دو مدل ساخته شده در قالب سه روش متفاوت استخراج داده از منحنی دبی-اشل پیشنهادی مراجع معتبر مورد مقایسه قرار گرفته و میزان انطباق و اختلاف نظرهای موجود در منابع با نتایج آزمایشگاهی بررسی و ارائه گردید. در نهایت منحنیهای دبی-اشل هر دو مدل آزمایشگاهی دریچه ترسیم گردید و با منحنی دبی-اشل دریچه استاندارد با سه روش استخراج داده مورد مقایسه قرار گرفت. به طور کلی منحنیهای دبی-اشل در مدل شماره 2 نسبت به مدل شماره 1 (که دارای میزان بازشدگی بیشتری بوده) تطابق بهتری با منحنی دبی-اشل استاندارد نشان داد. همچنین مشاهده گردید که روش شماره دو استخراج داده انطباق بیشتری به نتایج آزمایشگاهی داشته ولی روش شماره یک فاصله معناداری را نشان میدهد. همچنین تاثیر تغییر زوایا در تیغههای دریچه و شیبهای بالادست و پایین دست سرریز (در اثر وجود شیب در فلوم) بر منحنی دبی-اشل بررسی گردیده و عوامل موثر در این اختلافات ارائه گردید.