بازنمایی و تبیین نقشه دانش دیدگاه منبع محور از منظر فرصت‌های کارآفرینانه

نویسندگان

1 گروه سازمانی، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jed.2023.356640.654161
چکیده

هدف : از منظر کارآفرینی استراتژیک، دو حوزه دیدگاه منبع محور و فرصت‌های کارآفرینانه در یک کسب‌ و کار کارآفرینانه در هم تنیده شده‌اند و نمی‌توان آنها را مجزا قلمداد کرد. حوزه فرصت به عنوان «هسته اصلی کارآفرینی» موضوع پژوهش‌های مختلفی بوده است که عمدتا بر عوامل موثر بر فرآیند کارآفرینی متمرکز بوده است، اما پژوهش‌های روش‌شناختی و کاربردی در موضوع چگونگی تامین منابع در بهره‌برداری از فرصت‌های کارآفرینی بسیار اندک است. مرور پژوهش‌های دیدگاه منبع‌ محور نشان دهنده این مطلب است که  فرصت‌های کارآفرینانه در بسیاری از مطالعات این حوزه مورد موشکافی و کنکاش جدی قرار نگرفته است. پژوهش حاضر با هدف ارائه یک دید کلی و سریع از محتوا و جریان‌های پژوهشی‌ دیدگاه منبع‌ محوراز منظر فرصت‌های کارآفرینانه به پژوهشگران، آنها را در هدایت بهینه پژوهش‌های آتی یاری می‌رساند. بررسی پژوهش‌ها نشان می‌دهد در حوزه دیدگاه منبع محور از منظر فرصت‌های کارآفرینانه دانش منسجم و قابل اعتمادی وجود ندارد و تصویر روشن و جامعی برای درک عمق تحقیقات انجام شده در این زمینه وجود ندارد. بنابراین، مسئله اصلی این پژوهش «بازنمایی و تدوین نقشه دانش دیدگاه منبع محور از منظر فرصت‌های کارآفرینانه است. نوآوری و مشارکت علمی این پژوهش، ارائه و تدوین نقشه دانش دیدگاه منبع محور از منظر فرصت‌های کارآفرینانه است که علاوه بر تعیین دانش موجود و نشان دادن ارتباط بخش‌های مختلف با یکدیگر در این زمینه، مسیر تحقیقات آتی را نیز بر اساس تحلیل شکاف دانش شناسایی شده برای پژوهشگران مشتاق و علاقه‌مند مشخص نموده است. همان‌طور که بیان شد نقشه دانش با دو هدف علمی تهیه می‌شود: اول نقشه دانش برای درک دقیق‌تر آنچه تاکنون در یک حوزه موضوعی خاص انجام شده است و دوم نقشه دانش به منظور تعیین جهت پژوهش‌های آینده. امید است پژوهش حاضر در دستیابی به هر دو هدف موفق باشد.روش: این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و بر اساس گردآوری اطلاعات اسنادی - مرور سیستماتیک است. با استفاده از مرور سیستماتیک از میان 452 مقاله بررسی شده در بازه سال‌های 1984 لغایت 2022 میلادی در پایگاه‌های معتبر خارجی، پس از سه مرحله غربالگری 46 مقاله برای انجام پژوهش مناسب تشخیص داده شدند.یافته‌ها: داده‌های پژوهش بر اساس روش تحلیل مضمون، در دو مرحله کدگذاری باز برای یافتن گزاره‌های توصیفی و کدگذاری محوری برای استخراج گزاره‌های مفهومی مورد تحلیل قرار گرفتند و در نهایت 49 مؤلفه موثر برای ترسیم نقشه دانش پژوهش شناسایی گردید. چهار رکن ارائه شده در بازنمایی نقشه دانش در این پژوهش عبارتند از: ناهمگونی منابع، محدودیت‌های بعد از رقابت، تحرک‌‌ناپذیری کامل منابع و محدودیت‌های قبل از رقابت.نتیجه‌گیری: علاوه بر ترسیم نقشه دانش و تبیین مولفه‌های آن، شکاف‌های دانشی و جریان‌های پژوهشی قابل توسعه آتی در خصوص دیدگاه منبع‌ محور از منظر فرصت‌های کارآفرینانه مشخص گردید.