پیشبینی شاخص خشکسالی با استفاده از مدل همکارانه LSTM (مطالعه موردی: شمال استان اصفهان)
نویسندگان
1 گروه مدیریت سرزمینهای خشک، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان
2 دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه سمنان.
3 گروه علوم مهندسی بیابان دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان
doi
10.22034/IWRJ.2025.14963.2637چکیده
خشکسالی یکی از رخدادهای طبیعی است که اثرات قابل توجهی بر زندگی انسان و اکوسیستم دارد. پیشبینی شاخصهای خشکسالی، نظیر شاخص بارش استاندارد شده (SPI) برای ارزیابی این پدیده یک موضوع مهم و کلیدی در مدیریت منابع آب است. مطالعة حاضر با ارائة نسخة جدیدی از مدل حافظة طولانی کوتاهمدت (LSTM) تحت عنوان LSTM همکارانه و همچنین توسعة الگوریتم ژنتیک باینری به پیشبینی شاخص بارش استاندارد شده میپردازد. نخست با استفاده از الگوریتم ژنتیک باینری پارامترهای مدل واسنجی میشوند. سپس این الگوریتم بهترین پارامترهای ورودی را از بین سیگنالهای بزرگ مقیاس اقلیمی با تأخیرهای مختلف انتخاب مینماید. پس از آن نسخه جدیدی از مدل LSTM ساخته میشود که دارای سه اتصال وزنی بیشتر نسبت به مدل LSTM اولیه میباشد. این اتصالهای وزنی، اطلاعات را از حافظة مدل به دریچههای مدل انتقال میدهند. در مطالعة حاضر، مدل جدید LSTM با مدلهای شبکة عصبی چندلایه (MLP)، شبکة عصبی شعاعی (RBFNN) و رگرسیون چندگانه (MLR) مقایسه شد. نتایج بیانگر آن بود که مدل LSTM همکارانه مقدار شاخص تطابق ویلموت (Willmott) سایر مدلها را به میزان 1/2-1/6 درصد، 1/1-1/5 درصد و 1/1-2/5 درصد بهترتیب برای پیشبینی خشکسالیهای سهماهه، ششماهه و نهماهه بهبود میبخشد. مدل LSTM همکارانه مقدار شاخص RMSE سایر مدلها را 2/0درصد برای پیشبینی شاخص SPI-3 کاهش داده است. علاوه بر این، الگوریتم ژنتیک باینری پارامترهای مدلهای پیشبینیکننده را به طور دقیق تنظیم مینماید. مدل LSTM همکارانه همچنین خروجیهایی را تولید مینماید که عدم قطعیت کمتری نسبت به سایر مدلهای پیشبینی کننده دارند