فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسئله‌ی حرکت و تغییر، از محوری‌ترین مباحث طبیعیات و متافیزیک است که محل تأمل اکثر فلاسفه از یونان تا دوران معاصر بوده‌است؛ بااین‌حال هستی و چیستی حرکت و یا نحوه‌ی تبیین یا تثبیت آن همچنان محل بحث فیلسوفان ‌است. ابن‌سینا همانند بسیاری از فیلسوفان به‌صورت گسترده به بحث پیرامون حرکت پرداخته‌است. او بعد از تعریف عام حرکت و بیان دو معنا برای آن، استدلال‌می‌کند که تنها یکی از معانی حرکت (به‌معنای توسط) در خارج موجود است و معنای دیگر حرکت (به‌معنای قطع) در خیال انسان موجود است. سؤالی که عمدتاً مغفول واقع شده‌است، این است که چرا ابن‌سینا به این تفکیک دست‌زده و نهایتاً حکم به تحقق حرکت توسطیه داده‌است و به‌راستی این تفکیک در نظام فلسفی وی چه جایگاهی دارد؟ در این مقاله که به‌روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و با روی‌کرد اسنادی سامان یافته‌است، تلاش‌شده‌است تا این خلأ را برطرف‌شود. درنهایت نتیجه‌ی حاصل این شد که تصویر ابن‌سینا از حقیقتِ حرکت، برای حل چالش‌های فلسفی مختلفی درباب حرکت توانا است؛ اگرچه خود وی تصریحاً درصدد چنین امری نبوده و صرفاً درصدد تحلیل تحقق خارجی و ذهنی حرکت بود‌ه‌است.