بررسی برهمکنش هرس و تنش آبی بر تعداد دفعات آبیاری تکمیلی و بهرهوری آب درختان انجیر دیم استهبان
نویسندگان
1 دانشیار پژوهشی، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج
2 دانشیار پژوهشی، ایستگاه تحقیقات انجیر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، استهبان، ایران
doi
10.22034/IWRJ.2024.14922.2634چکیده
بزرگترین انجیرستان دیم دنیا در منطقه استهبان استان فارس واقع شده است. در دهههای اخیر، کاهش میزان بارندگی و خشک شدن دریاچههای اطراف باعث بروز تنش آبی در این باغها و خشک شدن بعضی از باغها شده است. آبیاری تکمیلی باعث کاهش تنش آبی و هرس درختان انجیر دیم میتواند باعث کاهش مصرف آب این درختان گردد. در این تحقیق برهمکنش سطوح مختلف هرس و تنش آبی بر درختان انجیر دیم منطقه استهبان بررسی شد. بدین منظور سه تیمار هرس (هرس سبک، هرس متوسط و هرس شدید) و چهار تیمار تنش آبی (شاخصهای تنش آبی 2/0، 4/0، 6/0 و بدون آبیاری) در نظر گرفته شد. این آزمایش به صورت فاکتوریل با دو فاکتور هرس و میزان شاخص تنش آبی در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات انجیر استهبان اجرا شد. سطوح مختلف شاخص تنش آبی با اندازهگیری دمای پوشش سبز گیاه و دمای هوا بر اساس تحقیقات گذشته به دست آمد. آبیاری تکمیلی طبق معمول منطقه با تانکر و به میزان معین انجام شد. نتایج نشان داد که با گذشت زمان میزان عملکرد (از 55/2 تا 32/3 کیلوگرم بر هر درخت) و در نتیجه میزان بهرهوری آب ( از 07/0 تا 24/0 کیلوگرم بر مترمکعب) افزایش یافته که این افزایش عملکرد در سالهای اول و سوم آزمایش معنیدار است. همچنین تفاوت مقادیر بهرهوری آب در هر سه سال آزمایش باهم معنیدار بود. تیمار شاخص تنش آبی 4/0 فقط در سال دوم برای سطح هرس سبک و متوسط، یک بار به آبیاری نیاز داشت. در هر سه سال آزمایش، درخت دیم انجیر در تیمار شاخص تنش آبی 6/0 در هر سه سطح هرس نیازی به آبیاری تکمیلی نداشت. بنابراین بهطور کلی میتوان گفت که با انجام هرس، تعداد دفعات آبیاری تکمیلی درختان انجیر دیم کاهش مییابد. همچنین روابطی تجربی برای تخمین تعداد دفعات آبیاری تکمیلی و زمان شروع آبیاری تکمیلی بر اساس میزان بارندگی، میزان تبخیر و تفاوت این دو عامل ارائه شد.