تحقیق و تصحیح انتقادی «مقالة فی الزمان» اثر اسکندر افرودیسی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته‌ی دکتری رشته‌ی فلسفه‌ی اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.

2 استادیار دانشگاه فرهنگیان، گروه آموزش معارف اسلامی، قم، ایران

3 استادیار گروه فلسفه و کلام دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

doi
10.30497/ap.2025.247173.1703
چکیده

اسکندر افرودیسی در قرن دوم میلادی و در روزگار جالینوس می‌زیسته‌است. وی بیشتر کتاب‌های ارسطو را شرح‌کرده‌است؛ به‌گونه‌ای که می‌توان چنین ادعانمود که وفادارترین و دقیق‌ترین مفسر ارسطو محسوب می‌شود. تفاسیر او از آثار ارسطو با دقت بی‌مانندی همراه است. ازجمله ویژگی‌های بارز او این است که سعی‌نموده تناقض‌ها و ناهماهنگی‌های احتمالی در آثار برجای‌مانده‌ از ارسطو را رفع‌نماید. رساله‌هایی که از وی تاکنون باقی مانده بیشتر توضیح دیدگاه‌های ارسطو در مسائل فلسفی است. رساله‌ای که وی درباره‌ی زمان نگاشته یکی از رسائلی است که وی به‌جهت توضیح و دفاع از روی‌کرد ارسطو نوشته‌است. اسکندر در این رساله ضمن بیان برخی از اقوال مطرح پیرامون زمان سعی در توضیح دیدگاه خود دارد. بررسی برخی از مباحث موجود در این رساله درضمنِ بیان چهار مطلب است: ۱) اقوال مطرح پیرامون زمان؛ ۲) تعبیر «عدد» نسبت‌به زمان؛ ۳) چگونگی عادّ بودن حرکت نسبت‌به حقیقت زمان؛ ۴) پیرامون کیفیت اتصال موجود در حقیقت زمان. این رساله براساس سه نسخه از کتابخانه‌های دانشگاه تهران، دانشکده‌ی ‌الهیات دانشگاه تهران و مدرسه‌ی سپهسالار است. ازآنجاکه نسخه‌ی اصل در دسترس نبود، سعی‌شد‌ه‌است در تصحیح این رساله از روش قیاسی استفاده‌شود. هدف از تصحیح این رساله نه‌تنها تبیین برخی مطالبی است که اسکندر به‌طور اجمال آن‌ها را بیان‌نموده‌است، بلکه نشان‌دادن تأثیر آن در فیلسوفان پس از او است.

کلیدواژه‌ها