تحلیل و تبیین تهافت ظاهری معنای عشق از دیدگاه ابنسینا
نویسندگان
1 دانشیار گروه توسعهی روستایی، دانشکدهی کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان،
2 دانشیار گروه فلسفه، کلام و اخلاق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
3 دانشآموختهی کارشناسی ارشد فلسفه و حکمت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
doi
10.30497/ap.2025.247673.1724چکیده
ضرورت بررسی میراث فلسفی فیلسوفان در باب معنای عشق، کاری بس سترگ است که مفهومش در غایت ظهور، اما در نهایت خفاست. ابوعلی سینا، سرسلسلهجنبان حکمت مشاء در عالم اسلامی، در آثارش از «پزشکی» تا «فلسفه و عرفان» سه دیدگاه متفاوت را پیرامون معنای عشق اظهارمیدارد؛ در «القانون فی الطب» ، متأثر از طب جالینوس، عشق را بیماری وسواسگونهای شبیه به مالیخولیا توصیفمیکند. وی در «رسالهی عشق» با روش فلسفی استدلالیاش درصدد اثبات عشق بهعنوان جوهرهی بقاء موجودات و سریانش در تمام هستی برمیآید و درنهایت، در نمط نهم «اشارات» با نگاهی عارفانه، آن را ترنّمی از عشق عفیف رانده که موجب تلطیف سرّ و آمادگی در سلوک میگردد. این پژوهش با روش تحلیل فلسفی و اسنادی تلاشکرده تا به تحلیل و تبیین تهافت ظاهری معنای عشق از دیدگاه ابنسینا بپردازد و نهایتاً موجهات مدللی در راستای رفع و دفع تهافتهای حاصله از عشق، در چهار قسمت طرحاندازینماید که از میان آنها تقلیل نظر شیخ در «قانون» را به عوارض نوع خاصی از عشق ارجح دانستهاست. واژگان کلیدی: ابن سینا، عشق، تهافت، مالیخولیا، عشق عفیف، عله الوجود.
