پردازش و تفسیر دادهـهای رادار نفوذی به زمین (GPR)، به منظور تعیین ضخامت و توپوگرافی بستر یخچال علم کوه

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی، گروه ژئوفیزیک، دانشکدۀ مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

2 دانشیار بخش مهندس معدن، دانشگاه شاهرود

3 استادیار بخش مهندسی معدن، دانشگاه شاهرود

4 دکتری هواشناسی ماهواره، موسسه تحقیقات آب- پژوهشکده منابع آب تهران

doi
10.22059/jesphys.2016.57788
چکیده

تعیین ضخامت یخچال‌های کوهستانی مانند علم‌کوه باتوجه به شرایط آب و هوایی بسیار سرد، ارتفاع زیاد یخچال، خطر سقوط بهمن و توپوگرافی زیاد کار بسیار دشواری است. در این پژوهش به‌دلیل شفاف بودن یخ برای امواج الکترومغناطیسی، غیرمخرب، سریع و دقیق بودن روش رادار نفوذی به زمین (GPR)، برای تعیین ضخامت و توپوگرافی بستر یخچال علم‌کوه از این روش استفاده شده است. برداشت داده‌های GPR با استفاده از آنتن 25 مگاهرتز به روش دور افت مشترک (Common offset mode) و فاصله‌ی بین فرستنده و گیرنده 6 متر انجام شده است. تقریباً کل یخچال‌های غربی منطقه مورد مطالعه (یخچال‌های علم‌چال، تخت‌چال و تخت سلیمان)، توسط روش GPR برداشت شده است. جهت اختصار فقط داده‌های سه پروفیل(a، b و c) واقع در یخچال علم‌چال، مورد پردازش و تفسیر قرار گرفته‌اند. بعد از پردازش‌های مناسب، بازتاب‌های بستر یخچال آشکارسازی شده و با قرار دادن سرعت مناسب موج الکترومغناطیسی در یخ (16/0 متر بر نانوثانیه)، ضخامت متغیر 50 تا 94 متر برای لایه یخ در زیر پروفیل‌های مورد بررسی تخمین زده شده است. نشانگرهای دامنه، فاز و فرکانس لحظه‌ای برای آشکارسازی و تفسیر بهتر لایه‌های زیر سطحی در مقاطع GPR، استخراج شده است. نشانگر‌ دامنه لحظه‌ای، بازتاب‌های بستر یخچال، قلوه سنگ‌های یخچالی و واریزه‌های داخل یخ را به‌خوبی تفکیک کرده‌ است. در نهایت در مقاطع عمقی پروفیل‌های مورد بررسی، مشاهده شد که توپوگرافی بستر یخچال کپی نسبتاً دقیقی از توپوگرافی سطح یخچال است.