فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسئله‌ی زیادت وجود بر ماهیت از کلیدی‌ترین مباحث در سنت فلسفی اسلامی است. فارابی و ابن‌سینا در شکل‌گیری این مسئله نقشی غیرقابل‌انکار دارند. در میان حکمای پس از ابن‌سینا اختلافی تفسیری ایجادشده‌است که آیا مراد شیخ‌الرئیس از زیادت، صرفاً تغایر منطقی و مفهومی است یا وی علاوه‌بر تغایر مفهومی به تغایر خارجی نیز قائل است؟ فلاسفه‌ای مانند میرداماد درمورد وی تفسیر اول را برگزیدند و فلاسفه‌ای مانند فخر رازی‌ـ که از شارحان اولیه‌ی اشارات است‌ـ تفسیر دوم را راجح دانستند. پژوهش حاضر درصدد این بوده‌است که جایگاه بهمنیار را، به‌عنوان بزرگترین شاگرد مکتب ابن‌سینا، در میان این دو جریان تفسیری جست‌وجونماید؛ لذا این مقاله با تکیه بر اثر اصلی او، کتاب التحصیل، درپیِ کشف این مسئله برآمده و سعی‌داشته تا با بررسی عبارات مهم وی و تجمیع شواهد و قرائن متعدد از کتاب التحصیل ارزیابی جامعی ازنظرِ این فیلسوف ارائه‌کند. ماحصل این پژوهش را می‌توان این‌گونه بیان‌کرد که نمی‌توان به‌راحتی نظر مختار بهمنیار را مشخص نمود؛ چه اینکه در میان کلمات او شواهد قابل‌توجهی بر هر دو تفسیر وجود دارد و نیز اصل محکمی در میان کلمات او نیست تا بتوان آن را به‌عنوان نظریه‌ی اصلی وی تلقی‌کرد و سایر تعابیر او را به‌عنوان متشابهات به آن اصل محکم ارجاع‌داد.