فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

معجزه یکی از مهمترین نشانه‌های اثبات صدق نبی در ادعای نبوت است؛ ‌ازاین‌رو بحث از چیستی معجزه و تبیین وجه تمایز آن از سحر و سایر امور خارق‌العاده، از مسائل اساسی در این حوزه است. در پژوهش حاضر ابتدا به بررسی مقایسه‌ای میان تبیین‌های فلسفی ‌ابن‌سینا و ملاصدرا در این ‌مسئله پرداخته‌ایم. سپس با مراجعه به محتوای قرآن و با بهره‌گیری از روش معناشناسی تاریخی، میزان تطبیق یافته‌های فلسفی با محتوای قرآنی را ارزیابی‌کرده‌ایم. در نتیجۀ این بررسی‌ها روشن شد که ‌ابن‌سینا با تأکید بر ویژگی‌های اختصاصی انبیاء و ملاصدرا با موهوبی دانستن معجزات به تبیین فلسفی وجوه تمایز معجزه از سحر پرداخته‌اند. ایشان فاعل مباشر معجزه را نفس نبی دانسته‌اند. ‌ابن‌سینا همچنین برهانی بودن دلالت معجزه بر صدق دعوی نبوت را تلویحاً پذیرفته، درحالی‌که ملاصدرا این دلالت را منحصر در معجزات غیرمحسوس می‌داند. بررسی‌های قرآنی نشان‌داد که تعابیر ناظر بر معجزه در قرآن، مبیّن دلالت ذاتی و برهانیِ معجزه بر صدق دعوی نبوت است و از این طریق، تمایز سحر از معجزه نیز روشن می‌شود. از طرفی با دسته‌بندی اقسام معجزات در قرآن روشن شد که نبی تنها در نوع خاصی از معجزات فاعل مباشر محسوب می‌شود. در پایان این نتیجه حاصل شد که تلاش‌های فلسفی ‌ابن‌سینا و ملاصدرا در موارد زیادی با مقاصد قرآنی منطبق است و در مواردی که این همخوانی وجودندارد، باید تبیین‌های جدیدتر فلسفی دنبال‌گردند.