فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

منطق‌دانان متواترات را ازجمله یقینیات برشمرده‌اند. آنان حصول یقین ازطریق تواتر را مشروط به جریان تواتر در حوزۀ محسوسات دانسته‌اند؛ به این معنا که آنچه به‌طور متواتر نقل‌شده‌است، ‌درصورتی مفید یقین است که به امری محسوس تعلّق داشته‌باشد. آنان با این شرط، تواتر امور معقول را کنارزده و آن را مفید یقین ندانسته‌اند. ‌مسئله اصلی نوشتار کنونی بررسی جریان تواتر در حیطۀ امور نامحسوسِ مشهود، مانند تجربیات نزدیک به مرگ، است؛ اموری که نه محسوس‌اند تا تواتر ‌آن‌ها به‌اتفاق منطق‌دانان مفید یقین باشد و نه ازطریق تفکر و استدلال به‌دست‌آمده‌اند تا گزارش متعدد ‌آن‌ها به‌اتفاق ایشان یقین منطقی نداشته‌باشد؛ بلکه بدون وساطت حواس ظاهری و تفکر، مشهود و معلوم به علم حضوری انسان ‌اند. آیا نقل متعدد این‌چنین وقایعی ازمنظر منطق سینوی و مبانی آن، همچون تواتر امور محسوسْ مفید یقین منطقی است؟ روشن است که قبول حصول یقین ازطریق تواتر امور نامحسوسِ مشهود زمینه را برای به‌کارگیری ‌آن‌ها در مقدمات برهان فراهم‌می‌سازد. نوشتار پیشِ‌رو با تحلیل روند حصول یقین در تواتر محسوسات ازمنظر منطق سینوی و با تبیین بازگشت متواترات به ‌مجرّبات سپس به اولیات، می‌کوشد امکان حصول یقین ازطریق تواتر امور نامحسوسِ مشهود را اثبات‌کند.