بررسی مشخصههای خشکسالیهای هواشناسی و هیدرولوژیکی (آب زیرزمینی) و ارتباط آن با الگوهای دورپیوند هواشناسی (دشتهای سفید دشت و فرادنبه، استان چهارمحال و بختیاری)
نویسندگان
1 گروه علوم و مهندسی آب/دانشگاه شهرکرد
2 استادیار/ گروه مهندسی آب دانشگاه شهرکرد
3 دانشیار، مهندسی منابع آب، دانشکده کشاوری، دانشگاه شهرکرد، ایران.
doi
10.22034/iwrj.2023.14530.2556چکیده
شناخت اثرات الگوهای دورپیوند و پیشبینی آنها به خصوص در دورههای خشکسالی، کمک بسزایی در جهت برنامهریزی و مدیریت دقیقتر در حوضه آبخیز خواهد داشت. هدف تحقیق حاضر بررسی ارتباط الگوهای دورپیوند بر خشکسالیهای هواشناسی و هیدرولوژیکی (آبهای زیرزمینی) در دشتهای فرادنبه و سفیددشت میباشد. جهت بررسی خشکسالی هواشناسی از دادههای بارش ماهانه ایستگاههای سینوپتیک استان چهارمحال و بختیاری و به منظور بررسی خشکسالی آبهای زیرزمینی دشتهای فرادنبه و سفیددشت از دادههای تراز آب 19 حلقه چاه مشاهداتی استفاده شد. همچنین به منظور پایش خشکسالی هواشناسی از شاخص بارش استاندارد شده (SPI) و برای پایش خشکسالی هیدرولوژیکی دشتهای سفیددشت و فرادنبه از شاخص منبع آب زیرزمینی (GRI) استفاده گردید. نتایج این بررسیها نشان داد که شاخصهای دورپیوند NAO و IOD دارای بالاترین همبستگی معنی دار با بارش و شاخص SPI بوده و بیشترین اثر را بر بارش و خشکسالی منطقه مورد مطالعه داشتهاند. همچنین دو شاخص IOD و ENSO همبستگی منفی و معکوس با شاخص GRI داشتهاند. به طور کل میتوان گفت تفاوت زمان پاسخ خشکسالیهای هواشناسی و آب زیرزمینی در میزان تأثیرپذیری آن از رخدادهای دورپیوندی نقش مستقیم دارد. به طوری که پدیده NAO که دوره تناوب کمتری نسبت به النینو و IOD دارد، بیشتر با خشکسالی هواشناسی که دارای زمان پاسخ کمتر است، ارتباط معنی دار دارد و خشکسالی هیدرولوژیکی که زمان پاسخ طولانیتری دارد بیشتر متأثر از دورپیوند النینو است که زمان تناوب بیشتری دارد. پدیده MJO که کمترین دوره تناوب را در بین پدیدههای دورپیوند مطالعه شده دارد، هیچ ارتباط معنی داری بر خشکسالیهای استان نداشته است.