بررسی ترکیب ایزوتوپ‌های دوتریم و اکسیژن 18 بارش و تعیین خط آب جوی محلی در بخشی از محدوده زاگرس میانی (زردکوه بختیاری)

نویسندگان

1 شرکت مهندسین مشاور زایندآب

2 شرکت مهندسین مشاور زایندآب

doi
10.22034/iwrj.2023.14533.2557
چکیده

تهیه خط ایزوتوپی آب جوی محلی و معادله آن در یک منطقه در تعیین منشا توده هوایی تاثیرگذار بر منطقه کاربرد دارد و به عنوان اساس و مبنایی برای مطالعه دقیق‌تر منابع آبی به کار گرفته می‌شود. بر اساس مطالعات صورت گرفته در این پژوهش برای نخستین بار خط آب جوی در منطقه زاگرس میانی به صورت رابطه =7.27 δ18O+12.80 δD با همبستگی 92 درصد تعیین گردید، که این خط ایزوتوپی بارش برای تمامی مطالعات ایزوتوپی در این گستره در آینده کاربرد خواهد داشت. همچنین در این مطالعه رابطه بین تغییر در ترکیب مقادیر ایزوتوپی با تغییر ارتفاع، دما مقدار بارش، دوتریوم مازاد و هدایت الکتریکی مشخص گردید. به طوریکه به ازای هر 100 متر افزایش ارتفاع، به ترتیب 0.49 و 2.16 پرمیل کاهش در مقدار اکسیژن 18 و دوتریوم نمونه‌های بارش وجود دارد. با هر 5 درجه سانتی‌گراد افزایش دما به ترتیب حدود 0.9 و 4.0 پرمیل افزایش در مقدار ایزوتوپ‌های اکسیژن 18 و دوتریوم نشان داده شده است. علاوه بر این به ازای هر 20 میلی‌متر افزایش بارش حدود 1.3 پرمیل اکسیژن 18 و حدود 10.1 پرمیل دوتریوم نمونه‌های بارش کاهش پیدا می‌کند. افزایش مقدار دوتریوم مازاد و کاهش مقادیر ایزوتوپی δ18O و δD بارش در محدوده مطالعاتی نیز نشان دهنده منشا مدیترانه‌ای توده‌های هوا می‌باشد. همچنین مقدار هدایت الکتریکی نمونه‌های بارش با مقدار ایزوتوپ‌های اکسیژن 18 و دوتریوم این نمونه‌ها رابطه مستقیم دارد، به طوریکه با افزایش 20 میکروزیمنس بر سانتی‌متر هدایت الکتریکی، به ترتیب حدود 1.45 و 9.40 پرمیل مقادیر ایزتوپ‌های اکسیژن 18 و دوتریوم نمونه‌های بارش نیز افزایش می‌یابد.