استعارههای مفهومی علم حضوری در فلسفة سینوی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، واحد سبزوار، دانشگاه آزاد اسلامی، سبزوار، خراسان رضوی، ایران.
2 دانشیار فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
3 دانشیار فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
doi
10.30497/ap.2024.245302.1648چکیده
براساس آخرین نظریات حوزة معناشناسی شناختی، بشر به صورت آگاهانه یا ناخودآگاه، برای سادهسازی مفاهیم پیچیدة ذهنی از استعارة مفهومی استفاده میکند. فیلسوفان، از کسانی هستند که برای فهمپذیرساختن مفاهیم انتزاعی فلسفی، از استعارههای مفهومی بسیار بهره بردهاند. در پژوهش حاضر بهکارگیری استعارههای مفهومی برای تبیین علم حضوری در اندیشة ابنسینا بررسی میشود. ابنسینا از این استعارهها برای مفهومسازی و سادهسازی علم حضوری بهره برده است. او معتقد است که ادراک حضوری زمانی حاصل میشود که معلوم نزد عالِم یعنی نفس حضور یابد؛ اما درعینحال این حضور را تنها شرط لازم برای حصول معرفت نمیداند و معتقد است که باید فرایند مشاهده و اشراق نیز فراهم باشد تا حضور به کسب علم بینجامد. باتوجهبه برداشتهایی که از سخنان وی میشود، دو استعارة «علم حضوری، دیدن است» و «علم حضوری، اشراق است»، به دست میآید که در استعارة دیدن، سه عنصر یعنی بیننده و شیءِ دیدهشده و نسبت میان آنها حائز اهمیت است و در استعارة اشراق هم دو عنصر تابنده و شیءِ مستنیر وجود دارد. این مقاله باروش توصیفی ـ تحلیلی میکوشد به بررسی استعارههایِ مفهومی بهکاررفته در علم حضوری در فلسفة سینوی با روش کاملاً اکتشافی و درنتیجه بهدوراز هرگونه فرضیهسازی بپردازد.
