تحلیل دینامیکی سیاستهای مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی مبتنی بر همبست آب-غذا-انرژی (مورد مطالعاتی: استان البرز)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته عمران-مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس، تهران، ایران
2 استاد گروه عمران-مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس، تهران، ایران
3 گروه علوم و مهندسی آب؛ دانشگاه آزاد اسلامی؛ واحد شهر قدس؛ دانشکده کشاورزی؛ تهران؛ ایران.
doi
10.22034/iwrj.2023.14174.2476چکیده
طبق رتبهبندی انستیتوی جهانی منابع، ایران با رتبه 14 استرس آبی در جهان، در بین 20 کشوری که بالاترین استرس منابع آبی را در جهان دارند، قرار دارد. روند فعلی برداشت از منابع آب زیرزمینی در ایران یک روند ناپایدار است و ادامه آن آسیبهای جبرانناپذیر جدی بر کمیت و کیفیت آبخوانها خواهد زد. در میان رویکردهای مدیریت پایدار منابع آب، همبست آب-غذا-انرژی مقدمات لازم جهت مدیریت پایدار منابع محدود موجود را به صورت یکپارچه فراهم میآورد. پژوهش حاضر به تحلیل دینامیکی سیاستهای مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی بر مبنای همبست آب-غذا-انرژی پرداخته و راهکارهای مدیریت پایدار منابع آب زیرمینی را با توجه به روند تغییرات جمعیت، رشد اقتصادی و توسعه منابع انرژی تجدیدپذیر، مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. برای این منظور مدل پویایی سیستم با استفاده از دادههای استان البرز طراحی شد. با توجه به نتایج تحلیل حساسیت، سناریوهای بهبود امنیت منابع آب زیرزمینی شامل: سناریو بهرهبرداری بهینه منابع تامین آب شامل سیاست تغذیه مصنوعی آبخوانها: سیاست مسدود کردن چاههای غیرمجاز و کنترل برداشتهای غیرمجاز و سیاست احداث و بهرهبرداری سامانه های ذخیره سازی و استحصال آب باران و پساب فاضلاب خاکستری و استفاده مجدد، سناریو مدیریت تقاضای آب کشاورزی شامل سیاستهای سیاست توسعه سیستمهای آبیاری، سیاست ترویج الگوی کشت مناسب با شرایط اقلیمی و توان اکولوژیکی و سیاست کاهش ضایعات کشاورزی در طول دوره تولید و سیاست توسعه عملکرد محصولات کشاورزی و توسعه کشت مکانیزه و سناریو مدیریت تقاضای انرژی الکتریکی شامل سیاستهای سیاست بهینهسازی مصرف و کاهش اتلاف انرژی الکتریکی، سیاست احداث نیروگاه بازیافت حرارت از فرآیندهای صنعتی، سیاست بهرهبرداری از پتانسیل انرژی تجدیدپذیر خورشیدی طراحی نتایج ارزیابی گردید. یافتههای مدل دینامیکی نشان داد سیاست ترکیبی به عنوان بهترین راهکارهای امنیت منابع آب زیرزمینی در راستای مدیریت پایدار منابع آب خواد بود.