تقلیلگرائی بر مبنای اندیشه اخلاقی ابنسینا
نویسندگان
1 دانشیار گروه اخلاق دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.30497/ap.2023.243690.1631چکیده
هدف پژوهش حاضر کمک به ساماندهی اندیشة فرااخلاقی ابنسینا است تا بستری برای ملاحظة نظامی اخلاقی، مبتنی بر آرای بنسینا فراهم آید. مسئله اصلی این است که رویکرد کلی ابنسینا دربارة وجود اوصاف و گزارههای اخلاقی چیست. نگارنده در پاسخ به این سؤال میکوشد سه مدل تقلیلگرایی را براساس آرای ابنسینا صورتبندی کند. این مدلهای تقلیلگرایی میتوانند در سطوح نگرش متعارف، نگرش حکیمانه و همچنین نگرش عرفانی و توحیدی ابنسینا نسبت به حقایق اخلاقی صورتبندی شوند؛ بهنحویکه وعی انسجام بین آنها وجود داشته باشد. در آغاز دیدگاه ابنسینا در بخش مواد منطق بررسی، و رویکرد برساختگرایانه او که معطوف به شهرت و توافق عقلا است، در سطحی متعارف، مدلی از تقلیلگرایی معرفی میشود. سپس نگرش ابنسینا برمبنای علمالنفس فلسفی و حقیقت سعادت نفس انسانی ملاحظه، و در آنجا نیز براساس آرای ابنسینا نوعی تقلیلگرایی اخلاقی معرفی میشود. سرانجام با توجه به نگرش عرفانی و توحیدی ابنسینا، مدلی دیگر از تقلیلگرایی تقریر میشود. حاصل پژوهش این است که نمیتوان برمبنای مباحث ابنسینا در حوزة وجودشناسی، واقعگرایی واقعی بود؛ زیرا برایناساس حقیقتی مستقل برای اوصاف اخلاقی وجود ندارد.
