فراموشی و یادآوری از دیدگاه ابنسینا
نویسندگان
1 دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه شاهد، تهران، ایران
doi
10.30497/ap.2023.245406.1652چکیده
ادراک و کیفیت حصول آن، اهمیت بسیاری در میان مباحث فلسفی ابنسینا دارد. او تنها فیلسوف مسلمانی است که سعی در بیان نظریهای منسجم دربارة فراموشی و یادآوری داشته است. بانظر به امکان فراموشی و یادآوری در هر موضوع علمی و پیشآمدن آن برای تمامی انسانها، بررسی این مسئله اهمیت زیادی ازنظر معرفتشناسی در فلسفة سینوی دارد که در پژوهش حاضر به شیوه تحلیلی ـ توصیفی به بررسی آن پرداخته شده است. سئوالاتی که در این پژوهش پاسخ داده شده، چیستی حقیقت یادآوری و فراموشی و مراتب هر یک و تفاوت یادآوری و یادگیری است. مباحث ابنسینا در این زمینه مبتنی بر نظریة او دربارة حصول صورت یا ماهیت اشیا و ورود آن از خارج به ذهن است و در اقسام ادراکات حسی و خیالی، وهمی و عقلی بررسی میشود. فراموشی امری مشترک میان برخی از حیوانات و انسانها است؛ ولی یادآوری صورتهای علمی مختص انسان است. با نظر به مادی نبودن قوة خیال و ادراکات آن و همچنین شواهد حسی، دیدگاه ابنسینا در این زمینه اشکال اساسی دارد. یادگیری، تحصیل صورت علمی جدید و انتقال از مجهول به معلوم است؛ ولی یادگیری ادراک مجدد صورت علمیای است که در گذشته ادراک شده است.کلید واژگان: ابن سینا، یادآوری، فراموشی، یادگیری، خیال، عقل.
