فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: موقعیت جغرافیایی ایران سبب شده است تا بخش زیادی از مناطق آن را مناطق خشک و نیمه خشک دربرگیرد. با توجه به حساسیت بالای این مناطق در برابر تخریب زیست­محیطی، گسترش بیابان­زایی به عنوان یکی از مهم­ترین مخاطرات زیست­محیطی این مناطق محسوب می‌شود. با توجه به اهمیت موضوع، در این پژوهش به شناسایی مناطق در معرض مخاطره بیابان‌­زایی در استان قم پرداخته شده است.روش و داده: در این تحقیق از تصاویر گوگل ارث، تصاویر ماهواره­‌های MODIS، CHIRPS و مدل رقومی ارتفاعی 30 متر، به عنوان مهم‌­ترین داده­‌های تحقیق استفاده شده است. مهم‌­ترین ابزارهای مورد استفاده در تحقیق شامل سامانه گوگل ارث انجین، ArcGIS و Super Decisions بوده است. همچنین در این تحقیق از شاخص­‌های NDVI و AOD و مدل‌­های ترکیب خطی وزنی (WLC) و تحلیل شبکه‌ای (ANP) استفاده شده است. روش کلی کار در این پژوهش به این صورت بوده است که بر مبنای 9 پارامتر ­(تراکم پوشش­ گیاهی، غلظت گرد و غبار، میانگین بارش، میانگین دما، ضریب خشکی، ارتفاع، شیب، فاصله از جاده اصلی و فاصله از نقاط شهری) و همچنین مدل تلفیقی WLC-ANP، مناطق آسیب­‌پذیر در برابر مخاطره بیابان­‌زایی شناسایی شده است. یافته‌ها: بر اساس نتایج حاصله، بخش زیادی از مناطق مرکزی استان قم به دلیل تراکم کم پوشش­ گیاهی، غلظت زیاد گرد و غبار، ضریب خشکی بالا، میانگین بارش کم و دمای زیاد، ارتفاع کم و همچنین نزدیکی به نقاط شهری و جاده­‌های اصلی، دارای پتانسیل آسیب­‌پذیری خیلی زیادی در برابر مخاطره بیابان‌­زایی است.نتیجه‌گیری: مناطق مرکزی استان قم دارای حساسیت بالایی در برابر مخاطره بیابان­‌زایی است. بنابراین باید در برنامه‌­ریزی‌­های محیطی و خصوصاً برنامه­‌های مربوط به تغییرات کاربری اراضی به این مسئله توجه ویژه‌­ای شود.نوآوری، کاربرد نتایج: نوآوری این تحقیق استفاده ترکیبی از سامانه گوگل ارث انجین و پارامترهای ژئومورفولوژی است و همچنین فقط مناطقی به عنوان محدوده مطالعاتی انتخاب شده است که دارای ضریب NDVI بیش از ۰/۱ بوده‌­اند. از نتایج این تحقیق می­‌توان در برنامه‌ریزی‌­های مختلف محیطی استفاده کرد.