بیان موقت عامل‌های رونویسی دو خانوادة WRKY و MYB و دو آنزیم DBR2 و OPR3 در دو کموتایپ Artemisia annua (آنامد و وحشی ایرانی) به‌منظور افزایش تولید پیش‌مادة آرتمیزینین

نویسندگان

1 استاد، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج

2 استادیار، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج

3 گروه بیوشیمی گیاهی دانشگاه لینیوس سوئد

4 گروه بیوشیمی گیاهی دانشگاه لینیوس سوئد

5 دانشجوی سابق دکتری، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج و استادیار، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

6 استاد، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج

7 عضو هیأت علمی گروه بیوشیمی گیاهی دانشگاه لینیوس سوئد

doi
10.22059/ijfcs.2015.55839
چکیده

بیان موقت در بافت برگ با ناقل­های دوتایی روش سریعی برای تولید پروتئین در گیاهان است. عامل‌های رونویسی باعث تغییر بیان همزمان چند ژن می­شوند. به همین دلیل می‌توان از آنها برای اصلاح صفات کمی مانند سوخت‌وسازگر (متابولیت)های ثانویه که با چند ژن کنترل می‌شوند، استفاده کرد. گیاه Artemisia annua گیاهی یک‌ساله، بومی آسیا و به احتمال بسیار زیاد چین است و یکی از مهم‌ترین سوخت‌وسازگر­های دارویی یعنی ترکیب سسکویی­ترپن آرتمیزینین را که دارای خواص ضدمالاریایی و ضدسرطانی بالایی است تولید می­کند. برای بررسی میزان تأثیر عامل‌های رونویسی مختلف مورد بررسی (سه عامل رونویسی متعلق به خانوادة WRKY و دو عامل رونویسی متعلق به خانوادة MYB) و آنزیم‌های DBR2 و OPR3 روی میزان بیان ژن­های مسیر زیست‌ساخت (بیوسنتز) آرتمیزینین و تولید سوخت‌و‌سازگرهای حدواسط، از روش بیان موقت با اعمال نفوذپذیری تدریجی آگروباکتریوم (آگرواینفیلتریشن) استفاده شد. ژن­های مختلف مورد بررسی از برگ گیاه A. annua استخراج و در آغاز در ناقل pJET1.2  همسانه (کلون) و آن‌گاه در حامل بیانی ویروسی pEAQ-HT همسانه­سازی‌شده و در برگ‌های دو کموتایپ (chemotype) وحشی ایران و آنامد (anamed) به­صورت موقت بیان شدند. نتایج تجزیة سوخت‌وسازگر­های مسیر زیست‌ساخت آرتمیزینین با استفاده از دستگاه GC-MS نشان داد که عامل‌های رونویسی مورد بررسی نقش مهمی در تولید دو سوخت‌وسازگر AA و DHAA در گیاهان آگرواینفیلتره‌شده نسبت به کنترل داشتند. این نتایج نشان می­دهد که عامل‌های رونویسی بالا قادر به تنظیم رونویسی ژن­های دخیل در زیست‌ساخت آرتمیزینین هستند.