سنجش اقدامات بازآفرینی شهری بافت فرسوده، برکیفیت زندگی ساکنان محلات هدف (مطالعه موردی: شهر تربت حیدریه)

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

2 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

doi
10.22034/jargs.2025.515663.1190
چکیده

هدف: هدف از این مطالعه، سنجش اقدامات بازآفرینی شهری بافت فرسوده، بر کیفیت زندگی ساکنان محلات هدف، در شهر تربت حیدریه است. روش و داده: این پژوهش بر اساس روش توصیفی- تحلیلی و اطلاعات میدانی (مشاهده، مصاحبه، پرسشنامه) جمع‌آوری گردیده‌ است. سپس اطلاعات میدانی از طریق نرم‌افزار (SPSS) و (ARC GIS) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته‌اند. برای سنجش اطلاعات پرسشنامه‌ای از آزمون‌های آماری (T-test) و ماتریس ضریب همبستگی در نرم‌افزار (SPSS) استفاده شده است. برای استخراج نقشه‌های میزان مطلوبیت و موفقیت بازآفرینی در محلات هدف شهر تربت حیدریه از محیط (Arc Map) استفاده گردیده است. یافته‌ها: یافته‌ها و نتایج پژوهش نشان داد، از بین شاخص‌های بازآفرینی بافت فرسودة محلات هدف شهر تربت حیدریه، به ترتیب شاخص اجتماعی با (۳/۱۷) به عنوان شاخص موفق، شاخص زیست محیطی با (۳/۰۶) به عنوان شاخص نسبتاً موفق، شاخص اقتصادی با (۲/۴۵) به عنوان شاخص نسبتاَ ناموفق و شاخص کالبدی با (۲/۳۸) به عنوان شاخص ناموفق در بازآفرینی محلات هدف مشخص شده‌اند. با سنجش این شاخص‌ها، میزان کیفیت زندگی ساکنان محلات هدف در این شهر نیز نشان داد، محلة شهید چمران با (۱/۴۵۵) به عنوان محلة مطلوب، محلة شهید هاشمی‌نژاد با (۱/۴۳۲) به عنوان محلة نسبتاً مطلوب، محلة مُلکی با (۱/۳۷۲) به عنوان محلة نسبتاً نامطلوب و محلة قاسم‌آباد با (۱/۳۱۵) به عنوان محلة نامطلوب از نظر کیفیت زندگی ساکنان در فرایند بازآفرینی محلات شناسایی گردیده‌اند. نتیجه‌گیری: شاخص اجتماعی از بین شاخص‌های (اقتصادی- کالبدی- زیست محیطی) در  بازآفرینی محلات هدف شهر تربت حیدریه بیشترین تأثیر و مطلوبیت را داشته است، در نتیجه این امر برکیفیت زندگی ساکنان محلات تأثیر مطلوبی بر جای گذاشته است.   نوآوری، کاربرد نتایج: علاوه بر سنجش کیفیت زندگی ساکنان محلات هدف با استفاده از روش‌های میدانی، نقشه‌های میزان موفقیت و مطلوبیت بازآفرینی شهری بر اساس شاخص‌های تعیین شدة پژوهش، به تفکیک در محلات مختلف شهر مشخص گردیده‌اند.