عوامل مؤثر بر پذیرش سیستم‌های آبیاری تحت فشار: مورد مطالعه گندم­کاران آبی شهرستان گلپایگان

نویسندگان

1 گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

2 گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

doi
10.22034/jargs.2025.505118.1179
چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش سیستم‌های آبیاری تحت فشار در شهرستان گلپایگان استان اصفهان با استفاده از نظریه‌ی تعدیل یافته نشر نوآوری (IDT) است. پژوهش به دنبال شناسایی ویژگی‌ها و عواملی است که می‌تواند بر تمایل کشاورزان به استفاده از این فناوری تأثیر بگذارد. روش و داده: پژوهش حاضر از نوع کمی، کاربردی و توصیفی- همبستگی است و با استفاده از روش پیمایش انجام شده است. پس از تعیین تعداد اعضای نمونه به روش کوکران (363 کشاورز)، به صورت تصادفی انتخاب شدند. ابزار جمع­آوری داده­ها پرسشنامه­ای ساختارمند بود که روایی آن مورد تأیید متخصصان موضوعی قرار گرفت و پایایی آن با بهره­گیری از آزمون آلفای کرونباخ (94/0-71/0) در مطالعه­ای پیشاهنگ خارج از نمونه آماری تأیید شد. به منظور تحلیل داده­ها از نرم­افزار SPSS20  بهره‌گیری شد. یافته‌ها: بر اساس نتایج، حمایت اجتماعی و منابع اطلاعاتی غیررسمی تمایل به پذیرش طرح‌های نوین را افزایش می‌دهند. در میان متغیرهای دسته نگرش، «قابلیت مشاهده» بالاترین ضریب مثبت را دارد؛ لذا هرچه امکان مشاهده مزایای سیستم‌های آبیاری نوین بیشتر باشد، احتمال پذیرش آن‌ها افزایش می‌یابد. همچنین، متغیرهای «مزیت نسبی» و «آزمایش‌پذیری» نیز نقش قابل توجهی در این زمینه دارند. نتیجه‌گیری: نقش بارز حمایت اجتماعی و دسترسی به منابع اطلاعاتی غیررسمی در تبیین تمایل گندم‌کاران آبی به پذیرش سیستم‌های آبیاری نوین حاکی از آن است که تقویت شبکه‌های اجتماعی و اطلاعاتی می‌تواند به ‌عنوان استراتژی‌های مؤثری برای ترویج فناوری‌های نوین در کشاورزی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین، اهمیت قابلیت مشاهده مزایای این سیستم‌ها، بر ضرورت ارائه اثبات‌های عملی در زمینه کارایی آن‌ها تأکید می‌کند؛ بنابراین، سیاست‌گذاران باید به این نکته توجه ویژه‌ای داشته باشند که اطلاعات شفاف و قابل مشاهده، می‌تواند نقش به سزایی در تغییر نگرش‌ها و تسهیل فرایند پذیرش فناوری‌های جدید ایفا کند. در نهایت، این یافته‌ها به ‌خوبی نمایانگر نیاز به ادغام رویکردهای اجتماعی و اقتصادی در برنامه‌های توسعه فناوری است. نوآوری، کاربرد نتایج: از مهم‌ترین جنبه‌های نوآورانه و کاربردی تحقیق می‌توان به ارائه مدل‌های پذیرش مبتنی بر عوامل مؤثر در زمینه بهره­گیری از فناوری آبیاری تحت فشار در مناطق خشک و نیمه‌خشک اشاره کرد، که می‌تواند به سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان در این حوزه کمک کند.