شناسایی و تحلیل پیشران‌های کلیدی مؤثر بر مدیریت آب با رویکرد آینده‌پژوهی مطالعه موردی: شهر اردبیل

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 گروه جغرافیا برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایـران

doi
10.22034/jargs.2025.516717.1193
چکیده

هدف: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش و ماهیت توصیفی– تحلیلی است و هدف آن شناسایی و تحلیل متغیرهای کلیدی و مهم در مدیریت آب در شهر اردبیل است. روش و داده: جهت جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز تحقیق از مطالعات کتابخانه‌ای و مقالات و پژوهش‌ها و اسناد بالادستی استفاده شده است. جامعه آماری 30 نفر از خبرگان و متخصصین حوزه آب شهر اردبیل هستند که بر اساس روش گلوله برفی انتخاب شده‌اند. پس از آن در دو مرحله پرسشنامه دلفی بین اعضای خبرگان توزیع شد تا عوامل تأثیرگذار در حوزه  آب شهر اردبیل انتخاب شوند. 35 متغیر در 7 شاخص اصلی مؤثر انتخاب شده‌اند و با تشکیل جدول ماتریس متغیرها امتیاز‌دهی مابین متغیرها انجام گردید، در مرحله دوم برای شناسایی پیشران‌های کلیدی و مهم امتیازات جدول ماتریس وارد نرم‌افزار MICMAC شده است. یافته‌ها: پس از انجام محاسبات توسط نرم‌افزار MICMAC، 12 متغیر به ‌عنوان متغیرهای کلیدی و مهم انتخاب شدند. نتیجه به ‌دست آمده مشخص کرد که از میان شاخص‌های اصلی، شاخص فنی دارای بیشترین تأثیر است؛ اما متغیر افزایش قیمت آب و حذف یارانه بیشترین‌ مقدار اهمیت و اولویت را در بین 12 متغیر اصلی دارد. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که برای حل مسئله آب شهر اردبیل و مدیریت آن باید به متغیرهایی مانند افزایش قیمت آب و حذف یارانه، جلوگیری از مهاجرت به شهر، سرمایه‌گذاری در بخش زیرساخت و بهسازی سیستم توزیع آب و مدیریت در حوزه آب توجه ویژه‌ای داشت و در اولویت کاری مدیران شهری قرار داد. نوآوری، کاربرد نتایج: مهم‌ترین مسئله در تحقیق حاضر داشتن نگاه آینده‌پژوهانه به موضوع بحران آب است که از نظر روش تحقیق نیز متفاوت از بقیه پژوهش‌ها در شهر اردبیل انجام شده است، علاوه بر این در تحقیق حاضر به ‌صورت جامع تمام متغیرهای مؤثر بر بحران آب شهر اردبیل مورد مطالعه قرار گرفته و نتیجه به‌ دست آمده از تحلیل خروجی نرم‌افزار MICMAC می‌تواند در کاهش یا مدیریت بهتر بحران آب شهر اردبیل نقش اساسی ایفا کند.