فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: از جمله موضوعات مهم در حوزه برنامه‏ریزی شهری کاهش سفرهای درون شهری و دستیابی به محیط پایدار است. شهرهای 15 دقیقه از جمله ایده‏های ارائه شده در این راستا هستند. مطالعه حاضر تلاش دارد این موضوع را در شهر مشهد و به شکل ویژه منطقه 9 آن، مورد سنجش قرار دهد. روش و داده: با توجه به هدف مطالعه، روش تحقیق از نوع توصیفی- تحلیلی است. در گام اول با مطالعه اسناد و منابع موجود اقدام به شناسایی مؤلفه‏های مرتبط با شهر 15 دقیقه، در چهار دسته تنوع، تراکم، مجاورت و دیجیتالی شدن، گردید. جهت جمع‌آوری اطلاعات، از منابع داده‌ای همچون داده‌های مرکز آمار به تفکیک بلوک‌های شهری در سال 1395  (شامل 20 هزار بلوک شهری)، سامانۀ گوگل‌مپ، سامانۀ نقشۀ معابر باز  (OSM)، سامانه نرم‌افزار بلد و تصاویر ماهواره‏ای استفاده گردید و داده‌های مربوطه در قالب فرمت‌های رستر و وکتور پس از رفع خطاهای توپولوژی در پایگاه اطلاعات مکانی ذخیره شد. علاوه بر این برای سنجش معیار تنوع، اقدام به برداشت کلیه فعالیت‌های منطقه در قالب 7 دسته کاربری و 76 رده فعالیت گردید. در ادامه با بهره‏گیری از مدل‌های تحلیل فضایی نظیر مدل‌های تراکمی، تحلیل شبکه و تابع «ناحیه خدمات‌دهی» و ترکیب لایه‌های تولید شده از معیارهای مدنظر، جایگاه هر بخش از محدوده، در خصوص قابلیت ارتقا به شهر پانزده دقیقه مشخص گردید. یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد که از تلاقی محاسبات صورت گرفته از ترافیک زمانی-مکانی معابر از یک سو و معیارهای فضایی شهر پانزده دقیقه‌ای از سوی دیگر، محدوده مورد مطالعه دارای چهار وضعیت متفاوت است که در این بین محدوده‌هایی با قابلیت بالای شهر 15 دقیقه و حضور کمتر خودرو قابلیت بهتری را در خصوص دستیابی به شهر 15 دقیقه دارند. نتیجه‌گیری: بر مبنای یافته‌های تحقیق می‌توان عنوان کرد که توجه به اصول شهر پانزده دقیقه می‏تواند نقش مهمی در کاهش ترافیک و سفرهای درون شهری منطقه 9 شهر مشهد داشته باشد. نوآوری، کاربرد نتایج: از مهم‌ترین جنبه‌‌های نوآورانه تحقیق شیوه جمع‌آوری داده‏ها به ویژه در خصوص تهیه لایه کاربری و فعالیت مشاغل در محدوده مورد مطالعه با استفاده از ابزارهای در دسترس نقشه‏ای و پیاده‌سازی موضوع شهر پانزده دقیقه در محدوده مورد مطالعه است.