برنامه‌ریزی راهبردی باغ‌شهرها با رویکرد اقتصاد سبز و گردشگری پایدار (مطالعه موردی: باغ‌های آستان قدس رضوی در مشهد)

نویسندگان

1 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

doi
10.22034/jargs.2025.519156.1197
چکیده

هدف: هدف این پژوهش بررسی راهبردهای نوین توسعه پایدار در باغ‌شهرها با تأکید بر اقتصاد سبز و گردشگری پایدار است. با توجه به چالش‌هایی همچون بهره‌برداری ناپایدار از منابع، کاهش سرانه فضای سبز و ضعف در تأمین مالی، این مطالعه به دنبال ارائه مدلی برای مدیریت بهینه باغ‌شهرها در راستای توسعه متوازن اقتصادی و زیست‌محیطی است. استفاده از باغ‌های شهری به عنوان یکی از راهکارهای توسعه پایدار می‌تواند به بهبود شرایط زیستی شهرها کمک کند.روش و داده: این پژوهش از نظر هدف، با توجه به مقصودی که در پی کسب آن است در گروه پژوهش‌های کاربردی قرار می‌گیرد. روش گردآوری داده‌ها در این پژوهش شامل تحلیل اسنادی، مطالعات میدانی و بررسی تطبیقی تجارب جهانی موفق در حوزه توسعه پایدار باغ‌شهرها بوده است. داده‌ها از طریق تحلیل محتوای منابع نظری و تجربیات اجرایی گردآوری و تفسیر شده‌اند. محدوده مورد مطالعه این پژوهش، شامل باغ‌های موقوفه آستان‌قدس‌رضوی در شهر مشهد است.یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد که ادغام اصول اقتصاد سبز (نظیر استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر، کشاورزی پایدار و مدیریت منابع) با رویکرد گردشگری پایدار می‌تواند به خلق فرصت‌های اقتصادی جدید، افزایش مشارکت جوامع محلی و کاهش اثرات منفی زیست‌محیطی بینجامد. همچنین، برنامه‌ریزی راهبردی مبتنی بر این رویکردها، منجر به بهبود کارایی بهره‌برداری و افزایش تاب‌آوری سیستم شهری می‌شود.نتیجه‌گیری: بر مبنای یافته‌های تحقیق می‌توان عنوان کرد که توسعه باغ‌شهرها نیازمند تلفیق راهبردهای زیست‌محیطی و اقتصادی است. طراحی مدل‌های بومی‌سازی‌شده بر پایه اصول اقتصاد سبز و گردشگری پایدار می‌تواند زمینه‌ساز مدیریت هوشمند منابع، ارتقای سرمایه اجتماعی و تحقق پایداری بلندمدت در شهرهای ایرانی شود. نوآوری، کاربرد نتایج: از مهم‌ترین جنبه‌‌های نوآورانه و کاربردی تحقیق می‌توان به طراحی یک مدل راهبردی برای توسعه باغ‌شهرها بر پایه ادغام اقتصاد سبز و گردشگری پایدار اشاره کرد؛ مدلی که قابلیت تعمیم‌پذیری در دیگر فضاهای شهری با ویژگی‌های مشابه را داراست و می‌تواند مبنای سیاست‌گذاری و تصمیم‌سازی برای نهادهای برنامه‌ریز قرار گیرد.