مقایسه همسنج یادگار زریران نامه، متن مشابه در غرر اخبار ملوک الفرس و سیرهم و شاهنامه با الهام از نظریات ویلهلم گایگر

نویسندگان

1 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس. بوشهر. ایران.

2 کارشناسی ارشد ادبیات پایداری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس. بوشهر. ایران

doi
10.22126/jccl.2025.9605.2534
چکیده

مقایسه‌ها و واکاوی آثار مشابه در دوران مختلف تاریخ همواره بهانه‌ خوبی برای پیدا کردن نکات پنهان و علت آن اختلافات بوده است. در این مثلث که زوایایش را یادگار زریران، شاهنامه (هزار بیت دقیقی مدخل در شاهنامه) و تاریخ ثعالبی معروف به غرر اخبار نام نهاده‌ایم، شباهت‌هایی طبق انتظار مشاهده می‌شود که بدیهتاً ناشی از ذکر یک رویداد خاص تاریخی است و درعین‌حال دارای تفاوت‌ها و یا حذفیاتی نسبت به هم دیگر هستند که نقطه افتراق و محل بحث را می‌گشاید. این مقاله که با روش توصیفی – تحلیلی و با رویکرد کتابخانه‌ای نوشته‌شده است، قصد دارد تا این تفاوت‌ها و شباهت‌ها را با بررسی و مقایسه این سه متن مورد واکاوی قرار دهد. نتایج نشان می‌دهد که تفاوت‌هایی که در شاهنامه وجود دارد در مقایسه با دودیگر بزرگ‌تر و ملموس‌تر است و درعین‌حال در تاریخ ثعالبی ذکر رویدادها، شباهت‌های زیادی به یادگار زریران دارد. در اینجا یافتن تفاوت‌ها و جدول‌بندی آن این امکان را می‌دهد که مخاطب دید کلی و تحلیلی را برای مقایسه بیابد. در انتها با استعانت از نظریات گایگر-زبانشناس آلمانی- و احتمالات دیگر مستدل بر استقرا به چرا جویی این اختلافات پرداخته می‌شود.