لذت و رنج ازمنظر بوعلیسینا و علامه طباطبایی
نویسندگان
1 دانشآموختۀ کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
2 استادیار گروه فلسفه و حکمت دانشگاه شاهد، تهران، ایران
doi
10.30497/ap.2023.243812.1601چکیده
طبیعت انسان برمبنای کسب لذتهای پایدار و رهایی از هرگونه رنج و درد آفریده شده است؛ چنانکه بسیاری از خواستههای او تحتالشعاع همین میل طبیعی قرار می گیرند. در این پژوهش کوشیدهایم ازمیان نظرات فلاسفۀ اسلامی، دیدگاههای بوعلیسینا و علامه طباطبایی دربارۀ لذت و رنج را بسنجیم و با یکدیگر تطبیق دهیم؛ لذا پرسش اصلی نوشتار حاضر، این است که بوعلیسینا و علامه طباطبایی دربارۀ لذت و رنج، چه دیدگاههایی دارند و چه تفاوتها و شباهتهایی میان دیدگاههایشان دربارۀ این مسئله وجود دارد. در رویکردی توصیفی- تطبیقی به دیدگاههای این دو دانشمند، وجوه اشتراک آنان دربارۀ این مسئله، چنین سامان یافته است که هردوی آنها لذت و رنج را ازسنخ ادراک دانسته و مهمترین تقسیمبندی خود را بر همین پایه بنا نهادهاند. برخی تفاوتهای موجود میان دیدگاههای آنان نیز چنان است که ازنظر بوعلیسینا لذت و رنج، کیفیاتی نفسانی و عارض بر نفساند و ازنظر علامه طباطبایی، لذت و رنج، اموری وجودی و عین نفس قلمداد میشوند. تفاوت در برخی اقسام، مصادیق و نوع تقابلشان نیز از دیگر اختلافات این دو متفکر در بحث پیشِروی است.
