فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: این مطالعه به بررسی تأثیر تغییرات اقلیمی و تغییرات کاربری اراضی بر تولید رواناب در حوزه آبخیز کهنه، واقع در منطقه‌ای نیمه‌خشک در خراسان رضوی می‌پردازد. روش و داده: در این تحقیق، از مدل شماره منحنی (SCS) برای تعیین میزان رواناب در حوزه آبخیز استفاده شد. برای تعیین زیرحوزه‌ها از ابزارهای آبخیز در نرم‌افزار ArcGIS بهره‌برداری گردید که در نهایت به شناسایی 8 زیرحوزه اصلی منجر شد. برای ارزیابی رواناب، بارش 72 میلی‌متری در مدت 24 ساعت در نظر گرفته شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که بیشترین میزان تولید رواناب در زیرحوضه K3 به میزان ۵/۶۵ میلی‌متر رخ داده است، در حالی که کمترین میزان رواناب با 5/30 میلی‌متر در زیرحوضه K7 مشاهده شد. در مقیاس کل حوزه آبخیز، مجموع رواناب تولید شده به 2/359 میلی‌متر رسید. هنگامی که رواناب بر اساس واحد سطح (به ‌ازای هر میلیون متر مکعب) محاسبه شد، زیرحوضه‌های ۲ و ۸ بالاترین میزان تولید رواناب را نشان دادند. در مجموع، حجم کل رواناب تولید شده در سطح کل حوزه آبخیز به حدود ۶ میلیون متر مکعب بالغ گردید که این مقدار برای برنامه‌ریزی و مدیریت منابع آب در منطقه از اهمیت بالایی برخوردار است. به‌منظور ارزیابی اثرات بالقوه تغییرات اقلیمی بر الگوهای رواناب در آینده، شبیه‌سازی بارش نیز در این مطالعه انجام پذیرفت. نتایج حاصل از این پژوهش به‌وضوح نشان می‌دهد که تغییرات اقلیمی - به‌ویژه کاهش بارندگی تحت سناریوهای SSP245 و SSP5- می‌تواند منجر به کاهش قابل توجه رواناب در سطح حوزه آبخیز و زیرحوضه‌های آن گردد. این کاهش در تولید رواناب پیامدهای مهمی برای مدیریت منابع آب منطقه خواهد داشت.نتیجه‌گیری: مدل اقلیمی HadGEM3-GC31-LL برای شبیه‌سازی تغییرات اقلیمی در دو سناریو SSP245 (انتشار گازهای گلخانه‌ای متوسط) و SSP585 (انتشار گازهای گلخانه‌ای بالا) برای بازه زمانی 2024 تا 2050 به کار رفت. نتایج نشان داد که بارش در هر دو سناریو کاهش خواهد یافت و در SSP585 نوسانات بیشتر و احتمال وقوع بارش‌های شدیدتر بالاتر است.نوآوری، کاربرد نتایج: این تحقیق بر اهمیت مدیریت پوشش گیاهی و اتخاذ سیاست‌های سازگار با تغییرات اقلیمی تأکید دارد. یافته‌ها به مدیریت منابع آبی و کاهش خطر سیلاب در مناطق نیمه‌خشک کمک می‌کند.