تحلیل فضایی سرمایه اجتماعی و توسعه پایدار روستایی (مطالعه موردی: سکونتگاه‌های روستایی شهرستان اردل)

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران

2 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

3 گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، موسسه آموزش و ترویج کشاورزی ، تهران، ایران.

doi
10.22034/jargs.2024.480246.1149
چکیده

هدف: در دهه­های اخیر، سرمایه اجتماعی به­ عنوان یک راه­حل جهت دستیابی به اهداف مورد توجـه بسـیاری از اندیشمندان توسعه و به­ویژه توسعه روستایی قرار گرفته است. در این راستا، با توجه به زمینه­هـا و فرصت­های مطرح شده برای تولید و تحقق سرمایه اجتماعی امکان دستیابی به توسعه روستایی را فراهم نمود؛ بنابراین، هدف از پژوهش حاضر شناخت توزیع فضایی و شناسایی الگویی فضایی سرمایه اجتماعی در سکونتگاه­های روستایی شهرستان اردل است.روش و داده: بر همین اساس، ابتدا به بررسی شاخص­های سرمایه اجتماعی در روستاهای نمونه با استفاده از پرسشنامه اقدام گردید.  این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر گردآوری داده‌ها، پیمایشی است. همچنین، از نوع مطالعه موردی با طرح توصیفی- تحلیلی و همبستگی است. در این پژوهش، از دو روش اسنادی (کتابخانه‌ای) و میدانی برای جمع‌آوری اطلاعات استفاده شده است. برای رتبه‌بندی و میزان توسعه‌یافتگی روستاهای نمونه از مدل تاپسیس و برای تحلیل الگوی فضایی روستاهای نمونه بر اساس شاخص سرمایه اجتماعی از شاخص­های موران جهانی، High_ low، شاخص­های موران محلی و Hot_ Spot بهره گرفته شد.یافته‌ها: بدین معنی که توزیع سرمایه در سطح روستا به صورت تصادفی است. این ادعا بر اساس مقدار شاخص موران جهانی که برابر با 041/0- بوده است، تأیید گردید. نتایج شاخص­های موران محلی، High-Low و Hotspot و Hot spot  نیز بیانگر این مطلب بوده است.نتیجه‌گیری: تحلیل الگوی فضایی سرمایه اجتماعی نشان داد که توزیع سرمایه اجتماعی در بین روستاهای منتخب شهرستان اردل تصادفی است. این نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در سطح روستاها نیز به صورت تصادفی توزیع شده است. پراکندگی روستاها به لحاظ سرمایه اجتماعی در بخش‌های مختلف شهرستان اردل ناهمگن است و مرزبندی مشخصی از روستاها براساس میزان سرمایه اجتماعی آن‌ها وجود ندارد. نوآوری، کاربرد نتایج: از مهم‌ترین جنبه‌‌های نوآورانه و کاربردی تحقیق می‌توان به استفاده از تحلیل فضایی در بررسی اثرات سرمایه اجتماعی بر توسعه روستایی اشاره داشت.