فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: دور پیوندهای جوی نقش مهمی در مطالعه گردش‌های منطقه‌ای و تأثیر آن‌ها بر رژیم‌های دما یا بارش دارند؛ لذا پژوهش حاضر با هدف یافتن معیاری برای پایش و پیش آگاهی بارش، رابطه نوسانات بارش حوضه‌های آبریز اصلی کشور را با دورپیوندهای مدیترانه (MTIs) بررسی نموده است. روش و داده: به این منظور از ویراست هشتم داده‌های بارش GsMap با تفکیک مکانی 1/0 در 1/0 در محدوده ایران استفاده شده است. همچنین برای محاسبه مقادیر نمایه‌های MOI1، MOI2 ، WeMOI و CACO از داده‌های فشار تراز دریا پایگاه تحلیل مجدد NCEP/NCAR و مقادیر نمایه SaOI از پایگاه تحلیل مجدد ERA5 مرکز اروپایی پیش‌بینی‌های آب و هوای میان رده (ECMWF) در نقاط مرجع طی سال‌های2000 الی 2023 استفاده شده است. روابط آماری با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون برآورد گردید. یافته‌ها: بررسی همبستگی درونی نمایه‌های دورپیوند نشان داد که دو ورژن نمایه MOI با ضریب هبستگی 9/0 بالاترین همبستگی و نمایه CACO با ضریب همبستگی ۰/۵۸ و ۰/۵۶ بیشترین رابطه مستقیم معنادار را با دو ورژن نوسان مدیترانه داشته‌اند. از میان نمایه‌های دورپیوند به ترتیب CACO، MOI1 و MOI2 بیشترین نقش را در نوسانات بارش کشور ایران داشته‌اند. همچنین حوضه غرب بیشترین همبستگی معکوس معنادار را با مقادیر نمایه‌ها داشته است. نتیجه‌گیری: بیشتر روابط معنادار MTIs با سری‌های زمانی بارش حوضه‌های آبریز کشور ایران از نوع همبستگی معکوس بوده است. این بدان معناست که فاز مثبت MTIs با کاهش میزان بارش اغلب حوضه‌های آبریز اصلی همراه بوده و بالعکس فاز منفی آن‌ها افزایش بارش را در ایران در پی داشته است. نوآوری، کاربرد نتایج: بر اساس نتایج بارش فصل بهار در حوضه‌ غرب، ایران مرکزی و شمال شرق بیشترین همبستگی را با نمایه‌های CACO، MOI1 و MOI2 نشان داده است. لیکن بارش فصل زمستان بر خلاف انتظار روابط چندان قابل اتکا و معناداری با نمایه‌ها ارائه ننمود است.