اقتصاد اشتراکی و رقابت پذیری شهرهای مرزی با رویکرد آینده پژوهی(مورد مطالعه شهر بیرجند)
نویسندگان
1 گروه جغرافیا،دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22034/jargs.2025.478977.1146چکیده
هدف: در دهههای اخیر شهرها به عنوان کانون فعالیتهای اقتصادی و نوآوری در عصر شهرنشینی مطرح شدهاند. رقابت شهری پس از شهرنشینی بسیار قوی شده است، بنابراین شهرها برای رقابت جهانی بایستی متمایز شوند. اقتصاد اشتراکی پدیده جدیدی است که نشاندهنده یک مدل کسب و کار نوآورانه است که میتواند به عنوان یک مسیر بالقوه برای توسعه اقتصادی پایدار عمل کند. با توجه به اینکه نابرابری در رقابتپذیری باعث ایجاد بحرانهای ملی میشود، بایستی به توسعه اقتصادی شهرهای مرزی در راستای تقویت اقتصاد ملی توجه ویژهای صورت پذیرد. شهر بیرجند به ویژه پس از مجزا شدن استان خراسان جنوبی، نقشهای متعددی در حوزه نفوذ خود ایفا نموده؛ لذا تقویت توان اقتصادی این شهر بسیار قابل توجه است. ایده اصلی این پژوهش، گذار به سمت اقتصاد اشتراکی با شناسایی پیشرانهای مؤثر در افزایش رقابتپذیری شهر بیرجند است.روش و داده: رویکرد حاکم بر این پژوهش آیندهپژوهی و روش انجام آن ترکیبی از مطالعات کتابخانهای و میدانی است. ماهیت پژوهش، تحلیلی و هدف آن، توسعهای–کاربردی است. با مروری بر ادبیات نظری و با مصاحبه با خبرگان حوزهی برنامهریزی شهری، در نهایت ۵ متغیر و ۳۹ شاخص انتخاب گردیده است، در مرحلهی بعد برای تعیین پیشرانها، از 30 نفر از خبرگان خواسته شده تا تأثیرات را در ماتریس اثرات متقاطع در نرم افزار Mic Macمشخص نمایند.یافتهها: بر اساس نتایج تحلیل دادهها، شاخصهای الگوهای مصرف و توسعه پایدار و ایجاد شغلهای جدید به عنوان اثرگذارترین و شاخصهای حمایت دولت از کسب و کارهای دانشبنیان و نوآور و پتانسیل تکنولوژیک به عنوان اثرپذیرترین شاخصها هستند.نتیجهگیری: با توجه به موقعیت استراتژیک شهر بیرجند میتوان با بهرهگیری از راهکارهایی چون سرمایهگذاری استراتژیک در شکلگیری پلتفرمهای دیجیتال تجارت به منظور مبادله کالاها در راستای تقویت پیشرانهای شناسایی شده و توسعه اقتصاد شهر بیرجند اقدام نمود. نوآوری، کاربرد نتایج: نوآوری پژوهش حاضر، بررسی تمامی متغیرهای تأثیرگذار در تقویت اقتصادی اشتراکی به عنوان رویکردی نوین به منظور ارتقای رقابتپذیری شهرها علیالخصوص شهرهای مرزی است که در پژوهشهای پیشین به آن پرداخته نشده است.