فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف این پژوهش پهنه‌­بندی رخداد فرسایش خندقی منطقه شمال اهواز است.روش و داده: مهم‌ترین عوامل مؤثر در وقوع فرسایش خندقی چون ارتفاع، شیب، سازندهای زمین­‌شناسی، کاربری اراضی، فاصله از جاده، فاصله از رودخانه، تراکم آبراهه‌ها انتخاب و سپس این لایه­‌ها، در محیط نرم‌­افزار ArcGIS 10.8 تهیه گردیدند. در ادامه، لایه­‌های مذکور با مدل‌های نسبت فراوانی، شاخص آماری و آنتروپی شانون محاسبه و پهنه‌­بندی گردیدند و در مرحله آخر اقدام به صحت‌­سنجی مدل­‌ها­ی پژوهش با استفاده از شاخص­‌های نسبت تراکم، جمع کیفی گردید.یافته‌ها: روش نسبت فراوانی نشان می­‌دهد بخش زیادی از فرسایش خندقی منطقه مورد مطالعه، تحت ­تأثیر ­کاربری اراضی (۴/۱۰)، در مدل شاخص آماری پارامتر کاربری اراضی (۱۲/۹۳)،  نهشته‌ها و تراس دره­ای کواترنری (۶/۸۵)­، در روش آنتروپی شانون معیار فاصله از رودخانه (۷/۹۶)، فاصله از جاده (۴/۳۵) است. عدم رعایت اصول صحیح کشت و تناوب زراعی در اراضی کشاورزی، تغییر کاربری اراضی و فرسایندگی جریان آب موجب برهم خوردن بافت و ساختمان خاک و حساس نمودن آن در برابر فرسایش خندقی شمال اهواز گردیده است. همچنین، نتایج ارزیابی مدل­‌ها با استفاده از روش جمع کیفی (Qs) نشان داد مدل شاخص آماری بالاترین میزان جمع کیفی (۰/۳۶) را به ­خود اختصاص داده است. بعد از آن مدل­‌های نسبت فراوانی (۰/۲۴) و آنتروپی شانون (۰/۲۲) کم­ترین شاخص را در میزان جمع کیفی دارند.نتیجه‌گیری: بر مبنای یافته‌های تحقیق می‌توان عنوان کرد نداشتن نگاه همه جانبه به محدوده مورد مطالعه تغییرات مقطعی در آبراهه­‌ها و طراحی نامناسب در خروجی­‌های حوضه کارون باعث تمرکز هرزاب‌ها و شروع فرسایش خندقی در شمال اهواز می­‌شود. همچنین، عملیات جاده‌­سازی موجب تمرکز هرزاب‌های بالادست در آبراهه‌­های زیر جاده‌ها و ایجاد خندق‌‎ها در پایین‌­دست جاده می‌­شود. نوآوری، کاربرد نتایج: بخش قابل توجهی از فرسایش خندقی در محدوده­‌ی مورد مطالعه از  تأثیرپذیری عوامل اقلیمی، زمین‌­شناسی و دخالت­‌های انسانی ایجاد شده است هر چند تا حدود زیادی عوامل مؤثر در ایجاد و تشدید فرسایش خندقی مشخص شده است؛ اما تنوع و تغییر تعداد و میزان تأثیر عوامل مختلف از نقطه‌­ای به نقطه دیگر و متفاوت بودن سهم مشارکت آن‌­ها در شکل­‌گیری و گسترش خندق­‌ها در تابع از شرایط زمین‌­محیطی است.