بررسی صفات مرتبط با عملکرد ژننمونهای گندم نان در شرایط آبیاری معمول و تنش آبی
نویسندگان
1 دانشیار، عضو هیأت علمی دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه و دانشیار، عضو هیأت علمی گروه پژوهشی بیوتکنولوژی مقاومت به خشکی، دانشگاه رازی، کرمانشاه
2 استادیار و مربی پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه
3 استادیار، عضو هیأت علمی دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه
4 دانش آموخته کارشناسی ارشد اصلاح نباتات، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه لرستان، لرستان
5 استادیار و مربی پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه
doi
10.22059/ijfcs.2015.54867چکیده
بهمنظور بررسی صفات مرتبط با عملکرد دانه در ژننمون (ژنوتیپ)های گندم نان، دویست رگۀ (لاین) گندم نان با منشأ مرکز تحقیقات بینالمللی گندم و ذرت (CIMMYT) به صورت طرح مقدماتی (آگمنت) با چهار رقم شاهد در ده بلوک طی سال زراعی 1388-89 در شرایط تنش و آبیاری معمول (نرمال) کشت و ارزیابی شدند. براساس تجزیۀ رگرسیون گامبهگام در شرایط تنش و بدون تنش آبی بهترتیب پنج و چهار صفت با ضریبهای تبیین 41درصد و 38درصد وارد مدل شدند. براساس ضریبهای تجزیۀ علیت در شرایط تنش آبی، صفت روز تا ساقهدهی بزرگترین تأثیر مستقیم و منفی (369/0-) و وزن هزاردانه بزرگترین تأثیر مستقیم و مثبت (264/0) بر عملکرد دانه را داشتند. در شرایط بدون تنش آبی وزن هزاردانه بیشترین تأثیر مستقیم (434/0) بر عملکرد دانه را داشت که میتواند بهعنوان معیار مناسبی در برنامههای بهنژادی گندم برای گزینش ژننمونهای برتر بهکار رود. براساس تجزیه به عاملها در شرایط تنش و بدون تنش آبی هشت عامل استخراج و بهترتیب درمجموع 96/67درصد و 43/69درصد از واریانس کل را تبیین کردند. براساس نتایج این تحقیق اجزای عملکرد دانه از جمله صفات مهم و تأثیرگذار بر عملکرد دانه و از جمله شاخصهای مهم برای اصلاح ژننمونهای گندم نان بهمنظور دستیابی به ژننمونهایی با عملکرد بهتر و مطلوبتر به شمار میآیند