بررسی صفات مرتبط با عملکرد ژن‌نمون‌های گندم نان در شرایط آبیاری معمول و تنش آبی

نویسندگان

1 دانشیار، عضو هیأت علمی دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه و دانشیار، عضو هیأت علمی گروه پژوهشی بیوتکنولوژی مقاومت به خشکی، دانشگاه رازی، کرمانشاه

2 استادیار و مربی پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه

3 استادیار، عضو هیأت علمی دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه

4 دانش آموخته کارشناسی ارشد اصلاح نباتات، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه لرستان، لرستان

5 استادیار و مربی پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه

doi
10.22059/ijfcs.2015.54867
چکیده

به‌منظور بررسی صفات مرتبط با عملکرد دانه در ژن‌نمون‌ (ژنوتیپ)های گندم نان، دویست رگۀ (لاین) گندم نان با منشأ مرکز تحقیقات بین‌المللی گندم و ذرت (CIMMYT) به صورت طرح مقدماتی (آگمنت) با چهار رقم شاهد در ده بلوک طی سال زراعی 1388-89 در شرایط تنش و آبیاری معمول (نرمال) کشت و ارزیابی شدند. براساس تجزیۀ رگرسیون گام‌به‌گام در شرایط تنش و بدون تنش آبی به‌ترتیب پنج و چهار صفت با ضریب‌های تبیین 41درصد و 38درصد وارد مدل شدند. براساس ضریب‌های تجزیۀ علیت در شرایط تنش آبی، صفت روز تا ساقه‌دهی بزرگترین تأثیر مستقیم و منفی (369/0-) و وزن هزاردانه بزرگترین تأثیر مستقیم و مثبت (264/0) بر عملکرد دانه را داشتند. در شرایط بدون ​تنش آبی وزن هزاردانه بیشترین تأثیر مستقیم (434/0) بر عملکرد دانه را داشت که می‌تواند به‌عنوان معیار مناسبی در برنامه‌های به‌نژادی گندم برای گزینش  ژن‌نمون‌های برتر به‌کار رود. براساس تجزیه به عامل‌ها در شرایط تنش و بدون ​تنش آبی​ هشت عامل استخراج و به‌ترتیب درمجموع 96/67درصد و 43/69درصد از واریانس کل را تبیین کردند. براساس نتایج این تحقیق اجزای عملکرد دانه از جمله صفات  مهم و تأثیرگذار  بر  عملکرد دانه و از جمله  شاخص‌های مهم برای اصلاح ژن‌نمون‌های گندم نان به‌منظور دستیابی به ژن‌نمون‌هایی با عملکرد بهتر و مطلوب‌تر به شمار می‌آیند