فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با مطرح شدن تئوری‌های توسعه، بخش عمومی همواره مترصد جذب بخش خصوصی برای مشارکت در احداث پروژه‌های زیربنایی است. فرآیند مشارکت در کشورهای توسعه یافته از مشکلات کمتر، و در کشورهای در حال توسعه، با موانع و مشکلات عمیق‌تری مواجه است. در این کشورها و ازجمله ایران، به رغم استقبال مناسب اولیه، پیچیدگی‌ها و چالش‌های متعدد، عملکرد پروژه و در نتیجه ادامه مشارکت را تحت تاثیر قرار داده است. پژوهش حاضر به منظور شناسایی و تبیین عوامل پیچیدگی محیط پروژه‌های مشارکت بخش‌های عمومی و خصوصی در قراردادهای ساخت، بهره‌برداری و انتقال (BOT) انجام شد. در این پژوهش از استراتژی مطالعه موردی چندگانه برای مطالعه عمیق و میدانی پروژه‌های مشارکت آزادراهی استفاده شد. هر مورد به طور تفصیلی مورد مطالعه قرار گرفت و سپس داده-های پژوهش توسط استراتژی نظریه داده‌بنیاد مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. محصول اصلی این پژوهش، مدل پارادایمی آسیب-شناسی پروژه‌های مشارکت آزادراهی است. در این مدل، پدیده محوری، نارضایتی بخش خصوصی از عدم‌قطعیت‌های هزینه، زمان و درآمد آزادراه منبعث از محیط پیچیده پروژه شناسایی شد. مهم‌ترین عوامل علّی و محرک پیچیدگی محیطی، تاثیر ناپایداری‌های اقتصادی، سیاسی و حقوقی، همراه با چالش‌های فرهنگی و اجتماعی که فضایی با ابهام زیاد و پرریسک را بوجود آورده‌اند، به دست آمد. عوامل بسترساز مانند ناهمسویی در قوانین، ضعف‌های قراردادی، سیستم بانکی ضد توسعه و در نهایت نابالغی طرفین مشارکت، شناسایی شدند. عوامل مداخله‌گر در انتخاب راهکارهای تعاملی، همچون عدم وجود بازار مناسب طرح‌های سرمایه‌گذاری، نفوذ نهادهای قدرتمند، پای‌بند نبودن به تعهدات و عدم وجود طرح جامع حمل و نقل، مورد تاکید کنشگران بود. بر اساس این پژوهش، مهم‌ترین پیامدهای پیچیدگی در محیط پروژه، ابتدا افزایش بی‌اعتمادی و سپس ابهام در تحقق بازگشت سرمایه شناسایی شدند.