فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف اصلی این پژوهش تحلیل رژیم بادی و برآورد پتانسیل حمل ماسه در ریگ‌های واقع در حاشیه جنوبی دریاچه نمک قم است. همچنین بررسی رابطه بین جهت و توان بادهای فرساینده با شکل‌گیری اشکال ژئومورفولوژیکی در این ناحیه مورد توجه قرار گرفته است تا از این طریق شناخت بهتری از فرآیندهای مورفودینامیک حاصل شود.مواد و روش: برای دستیابی به اهداف پژوهش، داده‌های ۲۰ ساله پنج ایستگاه سینوپتیک اطراف منطقه استفاده شد. از نرم‌افزارهای WRPLOT View 7 و Sand Rose برای ترسیم گل‌باد و گلماسه و همچنین تحلیل شاخص‌های DP، RDP، RDD و UDI بهره گرفته شد. همچنین، نقشه ژئومورفولوژیکی منطقه ترسیم گردید و مسیرهای حرکت ماسه تحلیل شدند.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که در ایستگاه‌های آران و بیدگل و قم، باد غالب از شمال و شمال‌غرب، در حالی‌که در ایستگاه‌های کاشان، گرمسار و اردستان، بادها از شرق و جنوب‌شرق می‌وزند. بیشترین پتانسیل حمل ماسه مربوط به جهات شمال شرقی و جنوب غربی در ایستگاه‌های قم و آران و بیدگل است. در برخی ایستگاه‌ها، مانند گرمسار و اردستان، توزیع بادها چندجهته و با زاویه منفرجه بوده است که تأثیر زیادی بر جابه‌جایی رسوبات بادی دارد.نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق نشان می‌دهد که تنوع جهتی و شدت باد در منطقه مورد مطالعه، تأثیر مستقیمی بر جابه‌جایی و انباشت ماسه‌ها دارد. الگوی غالب حرکت ماسه در راستای شرق و جنوب‌شرق است که به‌خوبی با جهت شکل‌گیری ریگ‌های منطقه مطابقت دارد. همچنین مشخص شد که منشأ بخش زیادی از رسوبات، مخروط‌افکنه‌های اطراف با ترکیب سنگ‌شناسی متنوع است. این نتایج مؤید نقش تعیین‌کننده عوامل اقلیمی، توپوگرافی و منابع رسوبی در پویایی اشکال بادی و فرایندهای ژئومورفیک منطقه است.نوآوری و کاربرد نتایج: نوآوری اصلی پژوهش، تحلیل برداری و عددی مسیر رانش ماسه با استفاده از شاخص‌های باد است که در تبیین الگوی شکل‌گیری ریگ‌ها و پیش‌بینی تحولات آتی آن‌ها نقش مؤثری دارد. این نتایج در مدیریت منابع طبیعی و مناطق بیابانی قابل بهره‌برداری است.