فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: تغییرات اقلیمی به‌عنوان یک مسئله جهانی عمدتاً ناشی از فعالیت‌های انسانی است. این تحقیق به پیش‌نگری تغییرات میانگین حداکثر دما در شش ایستگاه هواشناسی استان سیستان و بلوچستان شامل ایرانشهر، چابهار، زاهدان، زابل، سراوان و کنارک پرداخته است. پیش‌نگری با استفاده از مدل‌های CMIP6 در دوره‌های پایه (1987-2014) و آینده میانی (2076-2051) انجام شده است.روش و داده‌ها: داده‌های هواشناسی از شش ایستگاه جمع‌آوری و مدل‌های CMIP6 در سه سناریوی SSP1-2.6، SSP2-4.5  و SSP5-8.5 برای پیش‌بینی تغییرات دما به کار گرفته شدند. برای کوچک مقیاس‌سازی داده‌های مدل، روش آماری SDSM و برای ارزیابی عملکرد مدل‌ها، شاخص‌های MAD، MAPE  و RMSE استفاده شدند. همچنین، روند تغییرات میانگین دمای حداکثر با استفاده از روش تحلیل آزمون من-کندال مورد بررسی قرار گرفت. نقشه‌های مکانی تغییرات دما با روش درون‌یابی IDW در محیط GIS تهیه شده و آزمون t جفت نمونه‌ای برای بررسی تفاوت‌های معنی‌دار بین داده‌های دوره‌های پایه و آینده میانی استفاده شد.یافته‌ها: مدل CanESM5 بهترین عملکرد را در پیش‌بینی تغییرات دما داشت. بیشترین افزایش دما در ماه ژوئیه و تحت سناریو SSP5-8.5 در ایستگاه ایرانشهر با 31/2 درجه سلسیوس و کمترین افزایش در ایستگاه زاهدان تحت سناریو SSP1-2.6 با 63/0 درجه سلسیوس پیش‌نگری شد. در مقیاس سالانه، ایستگاه ایرانشهر در سناریو SSP5-8.5 بیشترین افزایش دما را داشت. از نظر فصلی، بیشترین افزایش دما در فصل تابستان در ایرانشهر و کمترین افزایش در فصل زمستان در زاهدان رخ خواهد داد.نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که افزایش میانگین دمای حداکثر در تمامی ایستگاه‌های مطالعه ‌شده پیش‌بینی شده است، با بیشترین افزایش در تابستان در ایرانشهر و کمترین در زمستان در زاهدان. عوامل جغرافیایی و اقلیمی تأثیر قابل ‌توجهی بر الگوهای دمایی دارند. پایش مستمر، تدوین برنامه‌های مدیریتی و ارتقاء زیرساخت‌ها برای کاهش اثرات تغییرات اقلیمی ضروری است.نوآوری‌ها: این مطالعه با بهره‌گیری از مدل‌های پیشرفته CMIP6 به پیش‌بینی تغییرات میانگین دمای حداکثر در استان سیستان و بلوچستان پرداخته و نقشه‌های مکانی این تغییرات را با روش درون‌یابی IDW در محیط GIS ارائه کرده است. همچنین، با تحلیل دقیق رابطه میان تغییرات دما و شرایط محلی جغرافیایی و اقلیمی، داده‌های ارزشمندی برای برنامه‌ریزی مدیریت منابع و سازگاری با تغییرات اقلیمی فراهم می‌آورد.