مدلسازی تغییرات کاربری اراضی با استفاده از الگوریتم های MDC،MD،ML (مطالعه‌موردی: حوضه آبخیز میداوود-دالون)

نویسندگان

1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

2 گروه زمین شناسی، دانشکده منابع طبیعی ، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، شهر خرمشهر، ایـران.

3 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22034/jargs.2024.437151.1086
چکیده

مواد و روش‌­ها: در این مطالعه جهت مقایسه مدل الگوریتم‌­های MDC ،MD ،ML در  پنج کلاس در بازه­‌ی زمانی ۱۹۸۷ و ۲۰۲۱ از تصاویر ماهواره­­ای لندست ۵ و ۸ استفاده شد و برآورد ارزیابی دقت مدل­‌ها با استفاده از ضریب صحت کلی، ضریب کاپا، دقت تولیدکننده، دقت کاربر، خطای اضافه، خطای حذف انجام گردید.یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد با تغییر کاربری اراضی به مناطق مسکونی بازه‌­ی ۲۰۲۱ نسبت به سال ۱۹۸۷، نه تنها به زمین­‌های کشاورزی آسیب وارد شده؛ بلکه سبب تغییر در بستر حوضه مورد مطالعه نیز شده است. با تغییر بستر رودخانه کاهش دبی سیلاب در خروجی حوضه صورت می‌­گیرد که به­ دلیل تغییر و تصرف بستر رودخانه عرض حوضه کمتر می­‌شود در نتیجه ظرفیت عبور سیلاب کمتر گشته و سیل را تشدید می­‌کند.نتیجه‌گیری: بر مبنای یافته‌های تحقیق می‌توان عنوان کرد که مساحت اراضی کشاورزی (از ۳۵/۴۴ به ۲/۸۰) و آبی (از ۴۰/۳۹ به ۷/۹۱) سال ۱۹۸۷ نسبت به سال ۲۰۲۱ کمتر شده و مساحت مناطق مسکونی سال ۱۹۸۷ نسبت به سال ۲۰۲۱ (از ۰/۰۸ به ۳/۱۲) بیشتر گردیده است که ناپایداری در بین کاربری‌­های محدوده مورد مطالعه را به­ همراه داشته است. چنین تغییر و تحولاتی علاوه بر این‏ که می‌­توانند اثرات منفی بر محیط‏زیست و منابع طبیعی حوضه میداوود- دالون داشته باشند. باعث گسترش خطرات و خسارات ناشی از بلایای طبیعی مانند طغیان رودخانه­ و سیلاب خواهند شد. همچنین با مقایسه ضریب صحت کلی و ضریب کاپا، برای سال ۱۹۸۷، الگوریتم حداکثر احتمال با ضریب صحت کلی (۳۳/۳۴) و ضریب کاپا (۰/۱۳) و برای سال ۲۰۲۱ الگوریتم فاصله ماهالانویی با ضریب صحت کلی (۵۵/۲۹) و ضریب کاپا (۰/۴۵)، دقت بالاتری نسبت به سایر روش‌­ها داشته‌­اند.نوآوری و کاربرد نتایج: تغییرات کاربری اراضی صورت گرفته باعث پراکندگی نامناسب کاربری اراضی (اراضی دیم، مراتع، منابع آبی) و مناطق انسانی شده است، به گونه‌­ای که قسمتی از محدوده حوضه، در اثر رشد فیزیکی شهر دچار تغییر کاربری شده است.