مدلسازی تغییرات کاربری اراضی با استفاده از الگوریتم های MDC،MD،ML (مطالعهموردی: حوضه آبخیز میداوود-دالون)
نویسندگان
1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
2 گروه زمین شناسی، دانشکده منابع طبیعی ، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، شهر خرمشهر، ایـران.
3 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22034/jargs.2024.437151.1086چکیده
مواد و روشها: در این مطالعه جهت مقایسه مدل الگوریتمهای MDC ،MD ،ML در پنج کلاس در بازهی زمانی ۱۹۸۷ و ۲۰۲۱ از تصاویر ماهوارهای لندست ۵ و ۸ استفاده شد و برآورد ارزیابی دقت مدلها با استفاده از ضریب صحت کلی، ضریب کاپا، دقت تولیدکننده، دقت کاربر، خطای اضافه، خطای حذف انجام گردید.یافتهها: نتایج این پژوهش نشان داد با تغییر کاربری اراضی به مناطق مسکونی بازهی ۲۰۲۱ نسبت به سال ۱۹۸۷، نه تنها به زمینهای کشاورزی آسیب وارد شده؛ بلکه سبب تغییر در بستر حوضه مورد مطالعه نیز شده است. با تغییر بستر رودخانه کاهش دبی سیلاب در خروجی حوضه صورت میگیرد که به دلیل تغییر و تصرف بستر رودخانه عرض حوضه کمتر میشود در نتیجه ظرفیت عبور سیلاب کمتر گشته و سیل را تشدید میکند.نتیجهگیری: بر مبنای یافتههای تحقیق میتوان عنوان کرد که مساحت اراضی کشاورزی (از ۳۵/۴۴ به ۲/۸۰) و آبی (از ۴۰/۳۹ به ۷/۹۱) سال ۱۹۸۷ نسبت به سال ۲۰۲۱ کمتر شده و مساحت مناطق مسکونی سال ۱۹۸۷ نسبت به سال ۲۰۲۱ (از ۰/۰۸ به ۳/۱۲) بیشتر گردیده است که ناپایداری در بین کاربریهای محدوده مورد مطالعه را به همراه داشته است. چنین تغییر و تحولاتی علاوه بر این که میتوانند اثرات منفی بر محیطزیست و منابع طبیعی حوضه میداوود- دالون داشته باشند. باعث گسترش خطرات و خسارات ناشی از بلایای طبیعی مانند طغیان رودخانه و سیلاب خواهند شد. همچنین با مقایسه ضریب صحت کلی و ضریب کاپا، برای سال ۱۹۸۷، الگوریتم حداکثر احتمال با ضریب صحت کلی (۳۳/۳۴) و ضریب کاپا (۰/۱۳) و برای سال ۲۰۲۱ الگوریتم فاصله ماهالانویی با ضریب صحت کلی (۵۵/۲۹) و ضریب کاپا (۰/۴۵)، دقت بالاتری نسبت به سایر روشها داشتهاند.نوآوری و کاربرد نتایج: تغییرات کاربری اراضی صورت گرفته باعث پراکندگی نامناسب کاربری اراضی (اراضی دیم، مراتع، منابع آبی) و مناطق انسانی شده است، به گونهای که قسمتی از محدوده حوضه، در اثر رشد فیزیکی شهر دچار تغییر کاربری شده است.