اعتبارات ماهیت و تحلیل چگونگی جریان آنها در «وجود» از دیدگاه ابن سینا
نویسندگان
1 استاد گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان، اصفهان ، ایران
2 دانشجوی دکتری حکمت متعالیه دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
doi
10.30497/ap.2021.240541.1518چکیده
اعتبارات «بشرط لا» و «لابشرط» و «بشرط شیء» در فلسفة ابنسینا اهمیت ویژهای دارد. از نظر او، آنها هم در ماهیت جاری میشوند و هم در وجود. از نظر ابن سینا این اعتبارات در مفاهیم کلی جاری می شود و درنتیجه، ارتباط ذهن و خارج و جنبههای مختلف حکایت گری یک مفهوم کلی تبیین میشود. اگرچه عمده کاربرد این اعتبارات در مفاهیم ماهوی و برای تبیین کلی طبیعی و نحوة وجود آن در خارج، همچنین نپذیرفتن نظریة مثل افلاطونی و فرقگذاشتن بین جنس و ماده و فصل و صورت است، اما از طرف دیگر با جاریساختن این اعتبارات در مفهوم وجود، حصصی از مفهوم وجود به دست میآید که علاوه بر مشککساختن وجود، باعث میشود وجود واجب در ذهن تعینی واقعی داشته باشد؛ بهاینترتیب، میتوان احکام و اوصاف خدا را مورد نفی و اثبات قرار داد، بهطوریکه اعتبار معرفتشناسی داشته باشد. ابنسینا به نحوی وجود خدا را «بشرط لا» تعریف میکند که نمیتوان تنها با این اعتبار، آن را با «لابشرط»بودن وجود حق در کلام عرفا منافی دانست.
