فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: این پژوهش با هدف شبیه‌سازی جریان سیل در مسیر رودخانه شهرچای واقع در شهرستان ارومیه انجام شده است. رودخانه شهرچای که از داخل شهر ارومیه می‌گذرد در فصل بهار حالت طغیانی به خود گرفته و باعث وارد آمدن خسارت به ساختمان‌ها و زمین‌های کشاورزی اطراف خود می‌شود. روش و داده: جهت تهیه نقشه پهنه‌های سیلابی برای سه بازه که در پایین‌دست سد شهرچای قرار دارند از مدل هیدرودینامیکی HEC-RAS استفاده گردید. پهنه‌های سیلابی برای دوره‌های بازگشت ۲، ۵، ۱۰، ۲۵، ۵۰ و ۱۰۰ بر اساس دبی‌های مختلف دو ایستگاه هیدرومتری بند و کشتیبان تهیه شدند. جهت هم‌پوشانی نقشه‌ پهنه‌های سیلابی با کاربری‌های منطقه از تصویر ماهواره‌ای لندست ۸ سنجنده OLI برای تهیه نقشه کاربری منطقه استفاده شده و انواع کاربری­‌های منطقه با استفاده از الگوریتم طبقه‌بندی نظارت‌شده در محیط نرم‌افزار ENVI تهیه شد. یافته‌ها: نتایج تحقیق نشان داد که به­دلیل وجود سد شهرچای، آب ورودی به کانال رودخانه حالت تنظیمی داشته و در نتیجه در سیلاب‌های با دوره‌های بازگشت ۲ و ۵ ساله احتمال طغیانی شدن رودخانه پایین است. اما در دوره‌های بازگشت ۲۵ سال و بالاتر به دلیل افزایش دبی رودخانه، زمین‌های حاشیه رودخانه و دشت سیلابی دچار سیل گرفتگی می‌شوند. نتیجه‌گیری: بررسی نقشه‌های نهایی نشان داد که در بازه اول در دوره‌های بازگشت ۲۵ سال و بالاتر بیشترین خسارت به اراضی کشاورزی و باغات وارد می‌شود. در بازه دوم مناطق مسکونی و تأسیسات شهری جزو مناطقی هستند که در دوره‌های بازگشت ۲۵ سال و بالاتر درگیر خطر سیل گرفتگی می‌شوند. در بازه سوم نیز اراضی کشاورزی بیشترین سیل گرفتگی را شاهد خواهند بود. نوآوری، کاربرد نتایج: مطالعات کمی در ارتباط با بررسی رفتار هیدرولوژیکی رودخانه شهرچای ارومیه به‌ویژه محدوده شهری با استفاده از مدل HEC-RAS انجام شده است. لذا در این تحقیق از مدل هیدرولیکی HEC-RAS به‌منظور  شبیه­‌سازی جریان سیلاب در مسیر این رودخانه استفاده شده که نتایج به دست آمده از آن برای مدیریت این مخاطره کمک شایانی می‌کند.