تأمّلات تاریخی و متنشناختی در رساله نیروزیّة
نویسندگان
1 استادیار گروه فلسفه اسلامی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران، ایران.
2 استادیار گروه فلسفه اسلامی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران، ایران.
doi
10.30497/ap.2021.239387.1490چکیده
نیروزیّة رسالهای است منسوب به ابنسینا که موضوع آن تفسیر قرآن کریم است. ابنسینا در این رساله براساس اصول فلسفی خود و نیز حساب جمل، تلاش کرده است تا حروف مقطّعة قرآن را تفسیر کند. با توجه به اینکه عدم ذکر این رساله در برخی کتب تراجم قدیمی موجب بروز تردید در انتساب این رساله شده است، تحقیق در بررسی انتساب این رساله به ابنسینا و سپس بررسی تاریخ احتمالی تألیف آن ازجمله ابعاد پژوهشی مهم در مورد این رساله است. ابنسینا در ابتدای این رساله طی مقدّمهای بیان میکند که آن را بهرسم هدیة نوروزی به شخصی با لقب الشیخ الأمیر هدیه کرده است. مهدی إلیه این رساله، بهطورقطع روشن نیست، اما براساس شواهد تاریخی و شواهد موجود در متن، میتوان اشخاصی از معاصران و نزدیکان ابنسینا را بهعنوان مهدی إلیه احتمالی بررسی کرد. در میان این اشخاص، احتمال مهدی إلیه بودن أبوعبدالله برقی از دیگران قویتر است. بر این اساس، ابنسینا این رساله را تقریباً در حدود سالهای 387ـ392هـ، یعنی زمان اقامتش در بخارا تألیف کرده است؛ بررسیهای متنشناختی نیز نشان میدهد که محتوای رساله با سایر آثار ابن سینا هماهنگ است و اصطلاحات کلیدی رساله همچون اصطلاح خاص او برای خداوند و نیز اصطلاحات خاص او برای بیان مراتب خلقت و تقریر نظریة صدور، انتساب رسالة نیروزیّة را به ابن سینا تأیید می کند.
