فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عبادت به‌عنوان هدف خلقت انسان، امری است که ضرورت دارد از منظر فلسفی بررسی شود تا حقیقت آن، تبیین شود. مسئلة پژوهشی این است که حقیقت عبادت چیست و چه ارتباطی میان ظاهر با باطن و حقیقت عبادت وجود دارد و آیا سطوح عبادت در میان همه انسان‌ها یکسان است. حقیقت عبادت با کمک مبانی سینوی و صدرایی تبیین فلسفی می‌شود. ابن ­سینا و ملاصدرا در رابطه با حقیقت عبادت اتفاق‌نظر دارند، با این تفاوت که صدرا با توجه به مبانی غنی فلسفی‌اش، همچون اصالت وجود و تشکیک وجود، می‌تواند جایگاه عبادت را در نظام فلسفی خود دقیق‌تر تبیین کند. از منظر هر دو فیلسوف، عبادت ظاهر و باطنی دارد. ظاهر عبادت، موجب تزکیة نفس می ­شود و نفس تزکیه‌شده استعداد راه‌یافتن به حقیقت عبادت، یعنی معرفت به حق را پیدا می­ کند. با توجه به دیدگاه این دو فیلسوف، معرفت با عبادت رابطه‌ای دوسویه دارد. انسان با تفکر در خود و هستی، به نیاز وجودی‌اش نسبت به معبود پی می­ برد و با اراده و اختیارش، در برابر معبود سر تعظیم فرود می ­آورد. پس معرفت ابتدایی منجر به انجام عبادت ظاهری می ­شود و عبادت ظاهری نیز به تزکیة نفس می­ انجامد. نفس تزکیه شده درنهایت قابلیت این را می­ یابد که به معرفت حق‌تعالی یعنی عبادت حقیقی نائل شود.