تحلیل فضایی بیماری کووید 19 بر اساس شاخصهای جمعیتی و جغرافیایی در مناطق خشک، نمونه موردی کلانشهر قم
نویسندگان
1 گروه برنامه ریزی شهری و روستایی ، دانشکده علوم اجتماعی ، دانشگاه محقق اردبیلی ، اردبیل، ایـران
2 گروه برنامه ریزی شهری و روستایی ، دانشکده علوم اجتماعی ، دانشگاه محقق اردبیلی ، اردبیل، ایـران
3 گروه آموزش بهداشت و ارتقا سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی، قم، ایران
doi
10.22034/jargs.2024.421005.1066چکیده
هدف: هدف این پژوهش تحلیل فضایی ویروس کووید ۱۹ بر اساس شاخصهای جمعیتی و جغرافیایی در مناطق خشک (در کلانشهر قم) است. روش و داده: دادههای این پژوهش از طریق دادههای در دسترس دانشگاه علوم پزشکی قم طی سالهای ۱۳۹۸ الی ۱۴۰۰ به دست آمده است. این اطلاعات بر اساس موقعیت مکانی هر فرد در محیط نرمافزار GIS قرار گرفته و از روشهای شاخص نزدیکترین همسایه (NNI) و آزمون موران جهانی و آماره عمومی G جهت اندازهگیری آمارههای خودهمبستگی فضایی استفاده شد. یافتهها: نتایج این پژوهش نشان داد که شیوع و همهگیری کووید ۱۹ در برخی از محلات مناطق خشک (شهر قم) نسبت به دیگر محلات شرایط حادتری دارند. نتیجهگیری: بر مبنای یافتههای تحقیق میتوان عنوان کرد که الگوی پخش این بیماری در محلات شهر قم به صورت خوشهای و از نوع خوشهای با شدت بالا است. این رابطه در محلات باجک یک، خاکفرج، نیروگاه و شهرپردیسان قویتر و با بیشترین فراوانی و در محلات شهرک حوزوی و دانشگاهی و شهرک فاطمیه به عنوان محلات آبی با کمترین فراوانی از نظر شاخصهای جمعیتی و جغرافیایی گزارش شده است. نوآوری، کاربرد نتایج: از مهمترین جنبههای نوآورانه و کاربردی تحقیق میتوان به کاربرد GIS در توزیع و انتشار کووید ۱۹ در محلات مختلف شهری مناطق خشک اشاره کرد. در واقع از جمله کاربردهای این پژوهش میتوان به شاخت از رفتارشناسی و عملکرد فضازمانی ویروسهای مشابه با نوع ویروس کووید ۱۹ اشاره کرد که چارچوب فکری منسجم در کنترل و پیشگیری از همهگیری آن ارائه میدهد.