فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از رویکردهای جدید در شخصیت‌شناسی، الگوی انیاگرام است که اولین بار توسط یک ارمنستانی یونانی‌تبار به نام ایوانویچ گورجیف (1877-1949م) مطرح شد. به نظر گورجیف، شخصیت‌ها به نُه تیپ (اصلاح‌طلب، یاری‌رسان، موفقیت‌طلب، فردگرا، فکور، وفادار، خوشگذران، رهبر و صلح‌جو) تقسیم می‌شوند که هر یک دارای ابعاد اجتماعی، فکری و احساسی خاص خود است. علاوه براین، هر شخصیتی مرکب از سه جنبه سالم، متوسط و ناسالم است. احمد خالد التوفیق نویسندۀ مصری و محمود اعتمادزاده نویسندۀ ایرانی در دو رمان یوتوپیا (آرمان‌شهر) و دختر رعیت، با هنرمندی تمام، اوضاع آشفتۀ جوامع خود و تاثیر آن بر شخصیت‌ها را به تصویر کشیده‌اند. براین اساس، پژوهش حاضر به تطبیق شخصیت‌های این دو اثر، براساس نظریۀ انیاگرام پرداخته است. طبق نتایج پژوهش، در رمان یوتوپیا، تیپ هفت (خوشگذران) و در رمان دختر رعیت، تیپ دو (یاری‌رسان) و تیپ هشت (رهبر) بیشترین بسامد را دارند؛ اما اغلب شخصیت‌های دو رمان در لایه‌های متوسط و ناسالم شخصیتی قرار دارند. آشفتگی اوضاع جامعه و عدم تعادل و حمایت اجتماعی، بی‌عدالتی‌ها و فقدان قانون و پایمال شدن حقوق انسانی از جمله عللی است که بر سلامت روان افراد تأثیر گذاشته و موجب آشفتگی روانی و اختلال در شخصیت افراد و بروز ناهنجاری در رفتار آنان گردیده است.