فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: نوسان شدید بارش از محدودیت‌های محیطی ایران است. هرچند میانگین بارش سالانه ایران را حدود یک‌سوم بارش سیاره زمین می‌دانند؛ اما توزیع فضایی و زمانی همین مقدار نیز بیانگر توزیع ناتراز بارش در پهنه جغرافیایی ایران است. خشکسالی و سیلاب دو مشخصه اصلی نظام بارشی ایران هستند. نظام بارشی ایران ناهمگن و نامتوازن است. دو سال 2019 و 2021 به عنوان  نمونه برای مقایسه شرایط همدید انتخاب شدند. بارش‌های سیل‌آسا سال آبی 2019 و خشکسالی نسبتاً شدید سال 2021 ناترازی بارش را نشان می‌دهد.روش و داده: برای تحلیل این مسئله داده‌های روزانه بارش ۳۶۰ ‌ایستگاه هواشناسی 2021-1991 و شاخص‌های همدید فصول زمستان 2019 و 2021  عرض ͦ N ۹۰-۱۰ و طول ͦ E ۹۰-۱۰ استفاده شد.یافته­ها: یافته­‌ها نشان داد احتمال رخداد خشکسالی 42%، ترسالی 35.5% و نرمال 22.5% است. طبق نتایج زنجیره مارکف، بیشترین احتمال تغییر فاز حالت نرمال به خشکسالی 57% و خشکسالی متوالی 46.2 % است. تحلیل Anova (۹۵%) نشان داد اختلاف معناداری بین متغیر‌های اقلیمی سال‌های ‌تر و خشک وجود دارد. شرایط همدید نشان داد در سال نمونه ترسالی (2019) عملگر پر فشار سیبری در سال‌های مرطوب (در سال 2019) دارای فشار بیشتر (mb1054) و در سال 2021 به عنوان نماینده سال خشک، 1032 میلی‌بار و کمتر بوده است. در سال مرطوب فراوانی عبور سیکلون‌ها و اختلاف دما در تراز 500-1000 بیشتر اما مقادیر امگا کمتر است. این شرایط در 2021 (خشکسالی) میزان فشار در سیبری، اختلاف دمای تراز 500 و 1000 کمتر و امگا بالاتر است (هوای پایدار).نتیجه‌­گیری: یافته‌ها نشان داد که نوسان‌پذیری بارش ایران از سالی به سال دیگر زیاد و رخداد سال‌های کم‌بارش از پر بارش بیشتر است.نوآوری و کاربرد نتایج: مقایسه شرایط همدید در شرایط ترسالی و خشکسالی که نشان‌دهنده تغییرات مراکز فشار بر بارش ایران است. رهیافت برنامه­‌ریزی مبتنی بر ریسک در زمینه افزایش تاب‌آوری برنامه‌های توسعه و تأمین آب مبتنی بر شرایط اقلیمی با عدم قطعیت بیشتر است. بر این اساس توجه به توان اکولوژی، بازتوزیع فضایی جمعیت و کاهش میزان خطرپذیری محیط جغرافیایی کشور اهمیت بالای دارد.