تحلیل اثرگذاری توسعه اکوتوریسم در توانمندسازی اقتصاد روستاییان (نمونه: روستاهای دارای اقامتگاه بومگردی شهرستان کرمان)
نویسندگان
1 گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامهریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایـران.
2 گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامهریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایـران.
3 گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامهریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایـران
doi
10.22034/jargs.2023.378560.1006چکیده
هدف: اکوتوریسم با اهداف چندجانبه یعنی حفاظت از محیطزیست، احترام به جوامع محلی و ارتقای مؤلفههای فرهنگی - اجتماعی و اقتصادی جامعه میزبان سر و کار دارد که این اهداف با مفهوم توسعه پایدار هماهنگ است؛ بنابراین هدف از پژوهش حاضر بررسی اثر توسعه اکوتوریسم در توانمندسازی اقتصادی روستاهای دارای اقامتگاه بومگردی شهرستان کرمان بوده است.روش و داده: این پژوهش به روش توصیفی - تحلیلی صورت پذیرفته و از نوع پژوهشهای کاربردی است. برای جمعآوری اطلاعات موردنیاز، از مطالعات اسنادی استفاده شده است، نهایتاً به کمک نرمافزار PLS Smart به تجزیه و تحلیل دادهها پرداخته شد. طبق مطالعات صورت گرفته، از بین ۵۲۱ روستای دارای سکنه شهرستان کرمان، ۱۷ روستای گردشگرپذیر و دارای اقامتگاههای بومگردی به عنوان جامعه آماری انتخاب شدند. جهت تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران استفاده شد و تعداد ۳۸۰ پرسشنامه در بین روستاییان ساکن دارای روستاهای اقامتگاه بومگردی به منظور گردآوری دادههای لازم توزیع شد.یافتهها: نتایج تحقیق نشان داد بیشتر شاخصها و مؤلفههای اجتماعی - فرهنگی، اقتصادی، زیستمحیطی، کالبدی و مدیریتی از نظر بار عاملی بین ۰/۶ تا ۰/۸ بوده که عمدتاً میزان اثرگذاری شاخصها بین ۰/۴ تا ۰/۷ و از نظر معناداری، کلیه مؤلفهها دارای مقدار T بالاتر از ۱/۹۶ بوده که بدینگونه معناداری و تأثیرات مثبت آنها تأیید شد. از طرفی تأثیر اکوتوریسم بر مؤلفه کلی اقتصادی برابر با ۰/۷۱۷ بوده که نشان از تأثیرات نسبتاً بالای حضور گردشگران در بهبود وضعیت اقتصادی روستاهای هدف دارد.نتیجهگیری: در مجموع تأثیرات اکوتوریسم بر شاخصهای درآمد، معیشت، رفاه عمومی، هزینه زندگی، تولیدات بومی و دیگر عوامل نواحی روستایی منطقه، در سطح نسبتاً بالایی قرار دارد. همچنین تأثیر بومگردی بر مؤلفه کلی اقتصادی برابر با ۰/۴۸۴ بوده که نشان از تأثیرات نسبتاً بالا دارد. لذا میتوان بیان نمود که توسعه بومگردی در تحقق این امر در تحول اقتصادی روستائیان بسیار تسریع کننده خواهد بود.نوآوری، کاربرد نتایج: نتایج این تحقیق میتواند در نواحی روستایی مشابهی که دارای اقامتگاه بومگردی هستند، مورد استفاده قرار گیرد.