فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: عوامل اکولوژیکی مناسب، تولیدات گیاهی و دامی بالا، وجود سد مخزنی خاکی در بخش خروجی حوزه ‌آبخیز سقزچی‌چای، به شدت مورد استفاده و عرصه‌های طبیعی تخریب یافته هستند. از جانب دیگر یکی از چالش‌های آبخیزداری در مرحله تهیه طرح و اجرای عملیات اصلاحی و احیایی، انتخاب محل مناسب و صحیح هر یک از عملیات مدیریتی، بیولوژیکی، بیومکانیکی و مکانیکی است، تا حداکثر بهره‌وری و اثربخشی لازمه را داشته باشند؛ بنابراین، هدف از این تحقیق مکان‌یابی عملیات مختلف آبخیزداری با استفاده از رویکرد چندمعیاره و با استفاده و مقایسه روش‌های پشتیبان تصمیم‌گیری AHP و ANP در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی در سطح حوزه آبخیز سقزچی بوده است. روش و داده: تحقیق حاضر برای مکان‌یابی عملیات بیولوژیکی با رویکرد چندمعیاره از روش پشتیبان تصمیم‌گیری AHP و ANP استفاده شد. معیارها و زیر معیارهای تحقیق شامل: خاک (عمق و بافت)، اقلیم (نوع اقلیم و میزان بارش)، کاربری اراضی و پوشش سطحی (NDVI)، عوامل هیدرولوژیکی و حفاظت خاک (میزان رسوب‌دهی و شماره منحنی)، پستی‌ و بلندی (ارتفاع، شیب و جهت) و اقتصادی و اجتماعی (فاصله از روستا، فاصله از جاده و فاصله از چشمه) بوده است. قضاوت‌های کارشناسی جهت وزن‌دهی، از طریق پرسش‌نامه و به روش میدانی با جامعه آماری ۲۹ نفر از متخصصان و اساتید دانشگاه جمع‌آوری شد. یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد که اولویت‌بندی مکانی عملیات نهال‌کاری و پیتینگ به روش ANP در سطح ۹۵ درصد و به ترتیب با شدت  ۰/۹۳۷، ۰/۹۵۷ همبستگی معنی‌داری با روش AHP دارد. نتیجه‌گیری: بر مبنای یافته‌های تحقیق می‌توان عنوان کرد که با توجه به بازدید میدانی و بررسی موفقیت عملیات اجرایی درون حوزه آبخیز، روش ANP به دلیل شبکه‌ای بودن و افزایش دامنه تغییرات، با صحت و قدرت تفکیک بیش‌تری به اولویت‌بندی پرداخته است. نوآوری، کاربرد نتایج: در این تحقیق تلاش بر این بوده که یک چهارچوب عملیاتی نوین استخراج و معرفی پروژه‌های مختلف آبخیزداری بر اساس روش‌های مبتنی بر اطلاعات و نقشه‌سازی و استفاده از چهارچوب AHP و ANP با حذف نظرات کارشناسی (به خصوص زمانی که کارشناس از تجربه کافی برخوردار نباشد) به منظور انتخاب بهترین پروژه در بهترین مکان بوده است.