فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: مطالعه حاضر با هدف رتبه‌­بندی نواحی 22گانه شهر اراک از حیث برخورداری از شاخص‌های کمی - کیفی مسکن و شناسایی الگوی فضایی توزیع شاخص‌­های کمی– کیفی بر پیکره فضایی شهر اراک انجام شد. روش و داده: با دعوت از ۱۹ کارشناس، شاخص‌­های کمی و کیفی، جمع‌­بندی و مورد اشباع نظری قرار گرفت. سپس با استفاده از روش وزن­‌دهی Shannon’s Entropy و روش‌­های تصمیم‌­گیری چندمعیاره Saw, Moora, Copras، 31 شاخص‌های کمی– کیفی، وزن‌­دهی و در نواحی سطح شهر اراک مورد ارزیابی قرار گرفتند؛ در مرحله نهایی با استفاده از روش تجمیعی Copland رتبه­‌بندی نهایی شاخص‌­ها انجام و با فراخوانی داده‌­ها در نرم‌­افزار Arc-GIS اقدام به تولید نقشه نهایی شد. همچنین از مدل موران جهانی برای شناسایی الگوی فضایی شاخص‌­های کمی- کیفی مسکن استفاده شد. یافته‌ها: یافته‌­ها نشان داد که الگوی توزیع شاخص‌­های کمی– کیفی مسکن در شهر اراک، یک الگوی «تصادفی» است که عوامل متعددی بر «تصادفی» بودن الگوی توزیع شاخص‌­ها مؤثرند؛ وجود بافت‌­های فرسوده، سکونتگاه‌­های غیررسمی و مرکز شهر ضمن آن که باعث شده‌­اند تا الگوی فضایی توزیع شاخص‌­های کمی – کیفی «تصادفی» باشد، مهم‌­ترین عوامل در عدم برخورداری نواحی از شاخص‌های کمی– کیفی مسکن به شمار می‌­روند. از طرفی، نواحی برنامه­‌ریزی شده‌­ای نظیر نواحی 3، 5، 18، 20، 10 و 7 دارای وضعیت مناسبی از حیث برخورداری از شاخص‌های کمی - کیفی هستند. نتیجه‌گیری: به­ صورت کلی نتایج این مطالعه نشان داد که وجود بافت فرسوده و سکونتگاه‌های غیررسمی در کنار فرسودگی، تراکم جمعیت و گرانی زمین نواحی مرکزی شهر، عمده­‌ترین دلایل در بروز نابرابری فضایی در برخورداری از شاخص‌­های کمی و کیفی مسکن در سطح نواحی شهر اراک است. همچنین مطابق با الگوی توسعه ادواری، نواحی برنامه‌­ریزی شده و جدید، با اهمیت به مسائلی نظیر کیفیت مسکن، دسترسی و سرانه، در وضعیت مناسب‌­تری از حیث برخورداری از شاخص‌­های کمی و کیفی مسکن قرار دارند. نوآوری، کاربرد نتایج: از مهم‌ترین جنبه‌‌های نوآورانه و کاربردی پژوهش می‌توان به استفاده از گروه کارشناسان در پایش شاخص‌­ها، استفاده از مدل­ تجمیعی کوپلند در فرایند پژوهش اشاره کرد. لازم به ذکر است که این مطالعه می‌­تواند شکاف موجود در پژوهش‌­های حوزه مسکن در شهر اراک را تا حد قابل توجهی تعدیل بخشد.